Αιμίλιος Χειλάκης: «Ευτυχία είναι η τόλμη να πεις τη γνώμη σου»

Περιμένει το κοινό έτοιμος να… συγκρουστεί μαζί του. Ο Αιμίλιος Χειλάκης μιλά στη Realnews με αφορμή τη μαύρη κωμωδία «#Cancel», του David Ireland, που έκανε πρεμιέρα στις 2 Οκτωβρίου στο Θέατρο Αθηνών, σε σκηνοθεσία Μανώλη Δούνια. Με λόγο άμεσο και αφοπλιστικά ειλικρινή, ο σημαντικός ηθοποιός εξετάζει την ασυδοσία των social media, εξηγεί γιατί η κωμωδία χρειάζεται κότσια και εξαίρει τη σύντροφο της ζωής του, Αθηνά Μαξίμου.

Ετοιμάζεστε για την παράσταση «#Cancel», του David Ireland, που σκηνοθετεί ο Μανώλης Δούνιας, με την Αθηνά Μαξίμου και τον Θανάση Κουρλαμπά.

Το θέατρο θα πρέπει να έχει πολιτικό λόγο και όταν λέμε «πολιτικό» δεν εννοούμε τον στενά κομματικό. Εχει να κάνει με την πραγματική πολιτική θέση του ανθρώπου και το φαινόμενο των #cancel, όσοι γνωρίζουν από social media και όσοι έχουν υποστεί σχόλια μίσους, ξέρουν πολύ καλά τι ακριβώς είναι. Πολλές φορές έχουμε δει το #cancel να συνοδεύει κάποια ονόματα και ξαφνικά ανακαλύπτουμε ότι η διαφωνία μπορεί να ζητά τον αφανισμό. Εχουμε δει να εύχονται τις χειρότερες αρρώστιες και το χειρότερο τέλος σε κάποιον, γιατί διαφωνούν με την άποψή του. Το έργο, λοιπόν, διαπραγματεύεται πολύ έντονα αυτό ακριβώς, πόσο εύκολα μπορούμε εμείς στα social media να μιλήσουμε πάρα πολύ άσχημα για κάποιον, γιατί διαφωνούμε μαζί του, γιατί οι θέσεις του είναι ακραίες, γιατί κάποιος θα ζητήσει #cancel ενός φασίστα, γιατί θα μπορέσει κάποιος να σκοτώσει κάποιον, όπως πρόσφατα συνέβη στην Αμερική, επειδή έχει ακραίες σκέψεις. Η δημοκρατία έχει ένα μεγάλο προσόν, θα κριθούν αργότερα. Δεν μπορούμε να αφαιρέσουμε από κανέναν το δικαίωμα να πει τη γνώμη του επειδή θεωρούμε ότι ανήκουμε στη σωστή πλευρά της Ιστορίας. Δεν πρέπει να απαγορευτεί ο ακραίος λόγος, θα πρέπει να βγει σε δημόσια διαβούλευση. Εχουμε μάθει ότι ο ακραίος λόγος θα πρέπει να σταματήσει να υπάρχει. Είναι λάθος άποψη. Θα πρέπει εμείς να ακούσουμε, να σκεφτούμε αν αυτό που λέγεται από την απέναντι πλευρά είναι σωστό ή όχι και ας μείνουμε μετά στη διαδικασία της σκέψης μας. Αυτό διαπραγματεύεται με έναν τρόπο σκοτεινά κωμικό το έργο. Είναι μια σκληρή ιστορία, ιδωμένη από τη γελοία πλευρά της.

Εχετε βιώσει την ασυδοσία που προσφέρει η ανωνυμία του πληκτρολογίου;

Οποιος έχει άποψη και γνώμη, θα δεχθεί αρνητική κριτική. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην το έχει δεχθεί. Και εγώ έχω γνώμη και το δημόσιο βήμα να την πω. Θα έχω σίγουρα απαντήσεις σε πληκτρολόγια, οι οποίες θα είναι ύφους #cancel. Πιστέψτε με, δεν με ενδιαφέρει καθόλου, γιατί δεν πρόκειται να απαντήσω ποτέ σε αυτά. Αν απαντήσεις, ουσιαστικά διαιωνίζεις την ακραία άποψη. Την αφήνεις εκεί να κρέμεται, γιατί τα social media είναι ένα μεγάλο μανταλάκι που κρέμονται όλα και κάποια στιγμή θα εκτεθούν όλοι αυτοί. Συνήθως αυτοί που κάνουν τέτοια σχόλια δεν έχουν κανένα όνομα και είναι εκεί απλά για να δημιουργήσουν φασαρία. Το να μπορέσεις να συνομιλήσεις με νηφάλιο λόγο σε έναν κόσμο που έχει μάθει να κραυγάζει, είναι πάρα πολύ δύσκολο. Στο τέλος, όμως, ο νηφάλιος λόγος ακούγεται. Ελάτε να χαμηλώσουμε τη φωνή μας, εκεί που οι άλλοι ουρλιάζουν. Ελάτε να ψιθυρίσουμε δίπλα στο αυτί των πολιτικών μας με τις στριγκές φωνές που ουρλιάζουν και δεν φωνάζουν για να ακουστούν, αλλά για να μη μας ακούσουν, ελάτε να κρατήσουμε έναν ήπιο λόγο. Ξέρετε ποια είναι η πιο σιωπηλή κραυγή; Η ψήφος. Γιατί δυστυχώς αυτό το 40% που δεν ψηφίζει είναι το πιο θυμωμένο και είναι αυτό το οποίο ουρλιάζει.

Ποιον χαρακτήρα υποδύεστε στην παράσταση;

Ο Τζέι είναι ένας ημιμαθής κλασικός Αμερικανός σταρ και το λέω αυτό γιατί το πλήθος των ανθρώπων που έχουμε δει να είναι οσκαρούχοι κινηματογραφικοί σταρ είναι άνθρωποι οι οποίοι ξέρουν τόσα όσα χρειάζονται για να παίξουν έναν ρόλο. Δεν είναι όλοι Τζορτζ Κλούνεϊ, ο οποίος είναι ένας πάρα πολύ μορφωμένος άνθρωπος, δεν είναι όλοι Ρόμπερτ Ντε Νίρο, δεν είναι όλοι βαθιά μορφωμένοι. Είναι άνθρωποι που τους έτυχε να είναι ταλαντούχοι, να είναι πολύ όμορφοι και να είναι στον αφρό να πάρουν ένα βραβείο, γιατί είναι πάρα πολύ αποτελεσματικοί στην απεικόνιση χαρακτήρων – στο να πουν όμως τη γνώμη τους αποδεικνύεται ότι είναι μεγάλοι σκράπες. Εκεί ανοίγει και ο δικός μου χαρακτήρας, ένας άνθρωπος, ο οποίος, παρότι δηλώνει εναντίον της πατριαρχίας, είναι ο πρώτος ο οποίος θα χρησιμοποιήσει όλες τις λάθος λέξεις. Θα μιλήσει για νέγρους, ενώ είναι η πιο απαγορευμένη λέξη στην Αμερική, θα μιλήσει για τους ομοφυλόφιλους με τις χειρότερες εκφράσεις και το θεωρεί κανονικό, αφού όλοι έτσι μιλούν. Αυτό είναι δείγμα ημιμάθειας ή πολύ θυμωμένου ανθρώπου και δείγμα ανθρώπου που φοβάται πάρα πολύ το #cancel. Ο Τζέι πάει να κάνει θέατρο στο Λονδίνο, κάτω από τις οδηγίες ενός φέρελπι σκηνοθέτη, κάτω από τις γραπτές οδηγίες μιας Ιρλανδής συγγραφέα, οι οποίοι έχουν όλες τις λάθος λέξεις την ώρα που δεν πρέπει. Δεν θέλω να σας αποκαλύψω το τέλος, γιατί έχει χαρακτήρα ταινίας θρίλερ, είναι μια σκοτεινή μαύρη κωμωδία, το γέλιο θα είναι του σκοτωμού, αλλά για κάτι που σε σκοτώνει. Οταν διάβασα αυτό το έργο μού αποκαλύφθηκε κάτι τεράστιο μπροστά στα μάτια μου: Οτι το γέλιο είναι πολλές φορές μια κάλυψη για πολύ μεγάλα προβλήματα, αλλά και η αποκάλυψη των μεγάλων προβλημάτων. Και γι’ αυτό θέλησα να το κάνω μαζί με τη γνωστή δημιουργική ομάδα, τον Μανώλη Δούνια και την Αθηνά Μαξίμου.

Φέτος αναβιώνετε στο Θέατρο Αθηνών τις μεταμεσονύχτιες παραστάσεις κάθε Παρασκευή.

Στοχεύουμε στις μεταμεσονύχτιες παραστάσεις να φέρουμε τον κόσμο που βλέπει αλλιώς τα πράγματα. Δεν θα έρθει να βάλει τα καλά του να δει θέατρο, θα δει θέατρο παρεμπιπτόντως πριν πάει να βγει να πιει το ποτό του. Η τέχνη πρέπει να αφορά. Οι μεταμεσονύχτιες παραστάσεις θα είναι ένα συμβάν στη θεατρική Αθήνα.

Από την εποχή του Αριστοφάνη μέχρι και σήμερα η κωμωδία βάλλεται. Πόσο εύκολο είναι για έναν καλλιτέχνη να κάνει κωμωδία στις ημέρες μας;

Ευχαριστώ πολύ που το ρωτάτε αυτό, γιατί ανοίγει ένα πολύ μεγάλο θέμα αυτή τη στιγμή, το οποίο πρέπει να ειπωθεί. Ας διαχωρίσουμε την κωμωδία από την πολιτική σάτιρα και όταν λέω πολιτική επ’ ουδενί δεν είναι η Νέα Δημοκρατία ή ο ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό δεν είναι πολιτική, είναι μικροπολιτική ανθρώπων, οι οποίοι δεν κοιτάζουν ποτέ το πρόβλημά μας, μάς κάνουν να κοιτάμε το πρόβλημά τους. Δεν είναι φοβερό να ξέρουμε όλοι τα προβλήματα της Ν.Δ. και του ΣΥΡΙΖΑ και να μην ξέρουν ο ΣΥΡΙΖΑ και η Ν.Δ. τα προβλήματα της Ελλάδας; Η πολιτική έχει ένα μεγάλο πρόβλημα, είναι αυτοαναφορική. Εγώ, όσες φορές μου λένε γιατί δεν ασχολείσαι με την πολιτική, απαντώ ότι ως πολιτικός θα γίνω αυτοαναφερόμενος. Θα πρέπει διαρκώς να σας εξηγώ το λάθος του κόμματός μου. Δεν είναι αυτό το ζήτημα όμως. Βαριέμαι. Ενώ ως πολιτικό ον από σκηνής θα σας μιλήσω για μεγάλα θέματα. Η κωμωδία είναι το αντεστραμμένο στο τραγικό. Δεν υπάρχει κωμωδία, αν δεν υπάρχει κάτι σοβαρό από πίσω. Το ζήτημα είναι ότι οι Τραμπ αυτού του κόσμου πάντα θα φοβούνται τους Τζίμι Κίμελ αυτού του κόσμου, γιατί καταλαβαίνουν ότι το να πεις κάτι μέσα από το γέλιο είναι πολύ πιο εύκολο από το να το περάσεις μέσα από το κλάμα. Ενας λαϊκός δραματικός ηθοποιός, όπως είμαι εγώ, δεν θα γίνει ποτέ το παιδί του λαού, ενώ ένας λαϊκός κωμικός ηθοποιός πάντα θα είναι το παιδί του λαού. Και γιατί δεν γίνεται κωμωδία τότε; Γιατί η κωμωδία πρέπει να μιλήσει για το πολιτικό πρόβλημα και δεν έχουν όλοι τα κότσια να το κάνουν. Είναι δείγμα δειλίας ότι δεν γίνεται κωμωδία. Δεν έχουν όλοι τη δυνατότητα να αντιπαρατεθούν. Εγώ, δεν ξέρω τι σκ..ά συμβαίνει στο κεφάλι μου, είμαι πολύ συγκρουσιακός τύπος. Αν αυτός ο τρόπος μού δίνει τη δυνατότητα να αντιπαρατεθώ δημιουργικά με τους ανθρώπους με τους οποίους διαφωνώ, ναι θα κάνω κωμωδία, ναι θα κάνω το #cancel, να σας δείξω πόσο βλάκες είστε όταν λέτε #cancelΜητσοτάκης. Οχι, πρέπει να υπάρχει ο Μητσοτάκης για να μπορέσουμε να αντιπαρατεθούμε μαζί του.

Στην παράσταση πρωταγωνιστείτε με τη σύζυγό σας, Αθηνά Μαξίμου. Πώς είναι η συνεργασία με το άλλο σας μισό;

Είναι περιττό να απαντήσω ξανά για τον σπουδαιότερο άνθρωπο της ζωής μου ότι είναι και από τους σπουδαιότερους συνεργάτες μου. Η Αθηνά Μαξίμου, αν δεν ήταν η σύντροφός μου, θα ήταν μια ηθοποιός που θα ήθελα να δουλεύω διαρκώς μαζί της.

Αυτή η φλόγα διατηρείται 21 ολόκληρα χρόνια. Η αλληλοεκτίμηση ρίχνει και άλλα ξύλα στη φωτιά της αγάπης;

Αυτά είναι τα πιο εύκολα να μιλήσουμε και θα συμφωνήσω ότι όλα χρειάζονται. Το ζήτημα είναι ότι πρέπει να είσαι θαρραλέος για να είσαι με έναν άνθρωπο τόσα χρόνια.

Τι είναι για εσάς ευτυχία;

Ευτυχία είναι η τόλμη να πεις τη γνώμη σου. Μιλάτε σε έναν πολύ ευτυχισμένο άνθρωπο, γιατί έχω κάνει τη δουλειά μου, το βήμα μου για να ανεβαίνω και να λέω τη γνώμη μου. Δεν είμαι ένας ηθοποιός που απλά θα παίξει έναν ρόλο ή θα σκηνοθετήσει ένα έργο. Είμαι ένας άνθρωπος, ο οποίος θα σας πει τι πιστεύει. Ελάτε να συμφωνήσουμε ή να διαφωνήσουμε. Πάρτε τη συμφωνία ή τη διαφωνία σας μαζί σας και σκεφτείτε τη στο σπίτι. Είμαι δημιουργός, δεν είμαι εκτελεστικό όργανο. Δεν μου αρκεί πια αυτό. Για εμένα δυστυχία είναι να κάθεσαι και να μη λες τίποτα.

Η τέχνη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο;

Οταν οι φασίστες του κόσμου προσπαθούν να ποδηγετήσουν την τέχνη, σημαίνει πως η τέχνη κατά πάσα πιθανότητα μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, τον τρόπο σκέψης, μπορεί να μετατρέψει τον θυμό σε δημιουργικότητα. Ο θυμός είναι μια απίστευτη μορφή ενέργειας. Μήπως τελικά η τέχνη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο; Είμαστε γελοίοι όταν νομίζουμε ότι έχουμε κερδίσει τον απώτατο βαθμό σοβαρότητας. Είμαστε σοβαροί, όταν μπορούμε να αυτοσαρκαστούμε, όταν καταλαβαίνουμε ότι τη στιγμή που λέμε κάτι σοβαρό, υπάρχει ένα αντίβαρο γελοιότητας που πρέπει να το κοιτάξουμε και αυτό στα μάτια. Ολοι στον Mr. Bean αναγνωρίσαμε τον εαυτό μας και είπαμε «μη γίνω και εγώ τόσο γελοίος», γιατί η κωμωδία υψώνει έναν καθρέφτη μπροστά σου. Αυτό το φοβερό κάνει η κωμωδία στην τέχνη αυτό κάνει και το «#Cancel». Ελάτε εσείς που ορκίζεστε #cancel σε ανθρώπους που διαφωνείτε μαζί τους να δείτε τι βία γεννάτε, πόσο ανασφαλής γίνεται ο κόσμος και εσείς μαζί την ώρα που ζητάτε τον βιολογικό ή τον πνευματικό θάνατο ενός χαρακτήρα. Ας έρθουν όλα τα troll του κόσμου να δουν την παράσταση, να καταλάβουν πόσο κακοί είναι. Οι άνθρωποι που θα δουν το «#Cancel» θα φύγουν με τη βαθιά πεποίθηση ότι πρέπει να ψηφίσουν στις επόμενες εκλογές, χωρίς να έχει αναφερθεί ποτέ το ζήτημα της ψήφου.

Αντίθετα με τους στίχους του αγαπημένου τραγουδιού «Τα Κύθηρα ποτέ δεν θα τα βρούμε», εσείς τα έχετε βρει και τα επισκέπτεστε κάθε χρόνο. Αυτό το καλοκαίρι κινδυνέψατε με τις φωτιές…

Οι άνθρωποι είναι αυτοί που σε κρατούν σε έναν τόπο. Μπορείς να πας στον ομορφότερο τόπο και να φύγεις, γιατί οι άνθρωποι είναι άθλιοι ή δεν σε θέλουν. Η σχέση μας με ένα σπουδαίο παιδί, τον Σπύρο, τον ήρωα των Κυθήρων, που έσωσε 100 ανθρώπους -ήρθε με το περιηγητικό σκάφος του γνωρίζοντας ότι θα κινδυνέψει η περιουσία του, αλλά το έκανε χωρίς δεύτερη σκέψη- είναι ο λόγος που έχουμε αγαπήσει αυτό το πάρα πολύ όμορφο νησί. Εχει γίνει ο τόπος που θέλουμε να πηγαίνουμε διαρκώς. Θυμηθείτε, μη ρωτάτε για τα όμορφα μέρη, να ρωτάτε για τους ανθρώπους που τα κατοικούν.