Η Ελλάδα παίζει δυνατά στο γήπεδο της τεχνητής νοημοσύνης

Με την τεχνητή νοημοσύνη να έχει εξελιχθεί σε βασική υποδομή οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός μεταφέρεται πλέον στο πεδίο της υπολογιστικής ισχύος, των data centers και των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων. Κράτη και τεχνολογικοί όμιλοι αναδιατάσσουν στρατηγικές, κατευθύνουν κεφάλαια δισεκατομμυρίων και οικοδομούν συμμαχίες που θα καθορίσουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της επόμενης δεκαετίας. Σε αυτό το περιβάλλον, η παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Νέο Δελχί, στις εργασίες του AI Impact Summit, αποτυπώνει τη στροφή της Ελλάδας προς έναν πιο ενεργό ρόλο στον ευρωπαϊκό χάρτη υποδομών και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. Οπως επισημαίνουν πηγές με γνώση των επαφών του πρωθυπουργού που μίλησαν στη Realnews, οι συζητήσεις κατέδειξαν αυξημένο ενδιαφέρον από κορυφαίους παράγοντες της διεθνούς αγοράς, οι οποίοι αναγνωρίζουν τη σταδιακή αναβάθμιση της χώρας σε δυνητικό περιφερειακό κόμβο τεχνητής νοημοσύνης στη νοτιοανατολική Ευρώπη.

Στο πλαίσιο του Summit, ο πρωθυπουργός είχε διαδοχικές συναντήσεις με τον αντιπρόεδρο της Microsoft, Brad Smith, τον διευθύνοντα σύμβουλο της OpenAI, Sam Altman, τον επικεφαλής της γαλλικής Mistral AI, Arthur Mensch, τον συνιδρυτή της ElevenLabs, Mati Staniszewski, αλλά και τον επικεφαλής του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, Michael Kratsios. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν τα σχέδια για data centers και υπερυπολογιστικές δυνατότητες, η ανάπτυξη γλωσσικών μοντέλων που καλύπτουν και μικρότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, καθώς και η ένταξη της Ελλάδας σε διεθνή οικοσυστήματα καινοτομίας. Οι συζητήσεις άγγιξαν θέματα ενεργειακής επάρκειας, ταχύτητας αδειοδοτήσεων και πρόσβασης σε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, παράγοντες που καθορίζουν τις αποφάσεις χωροθέτησης έργων υψηλής υπολογιστικής κλίμακας. «Στην Ελλάδα έχουμε οικοδομήσει συνεργασίες με όλες τις μεγάλες εταιρείες παροχής υπηρεσιών cloud, ενώ αναπτύσσουμε τις δικές μας δυνατότητες μέσω εργοστασίων και πρωτοβουλιών AI που υποστηρίζονται από την Ε.Ε., υπό την ηγεσία εθνικών πρωταθλητών, προσελκύοντας επενδύσεις από όλο τον κόσμο», σχολίασε από την Ινδία ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Η στρατηγική ισχύς

Η συνάντηση του Ελληνα πρωθυπουργού με τον αντιπρόεδρο της Microsoft, Β. Smith, εντάσσεται στον πυρήνα της στρατηγικής που επιχειρεί να αναδείξει η ελληνική πλευρά, ότι η χώρα διαθέτει τις προϋποθέσεις για να φιλοξενήσει κρίσιμες ψηφιακές υποδομές. Η Microsoft, ως ένας από τους μεγαλύτερους παρόχους cloud παγκοσμίως και βασικός επενδυτής στο ΑΙ, αποτελεί κομβικό συνομιλητή σε αυτή τη συζήτηση, ενώ έχει ήδη επιλέξει την Ελλάδα για σειρά επενδύσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, το βάρος έπεσε στη δυνατότητα της χώρας να λειτουργήσει ως περιφερειακό σημείο διασύνδεσης για τη νοτιοανατολική Ευρώπη. Μεταξύ άλλων, συζητήθηκαν η πορεία των επενδύσεων της Microsoft σε data centers στην Ελλάδα και τα προγράμματα που υλοποιεί στη χώρα, από δράσεις ψηφιακών δεξιοτήτων και πιστοποιήσεις cloud έως έργα ψηφιακού μετασχηματισμού του Δημοσίου. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Β. Smith έχει επισκεφθεί επανειλημμένα την Ελλάδα και, υπό την εποπτεία του, υλοποιείται το σχέδιο δημιουργίας συμπλέγματος hyperscale data centers σε στενή συνεργασία με την ελληνική πλευρά.

Το ευρωπαϊκό αντίβαρο

Η συνάντηση με τον συνιδρυτή και CEO της Mistral AI, A. Mensch, έδωσε την ευρωπαϊκή διάσταση στις επαφές του πρωθυπουργού. Η Mistral συγκαταλέγεται στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη και θεωρείται μέρος της προσπάθειας της Γηραιάς Ηπείρου να αποκτήσει τεχνολογική αυτονομία απέναντι στους αμερικανικούς κολοσσούς. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και στη δυνατότητα ανάπτυξης εφαρμογών που καλύπτουν και μικρότερες γλώσσες, όπως τα ελληνικά. Για μια χώρα με περιορισμένη γλωσσική αγορά, η πρόσβαση σε ισχυρά μοντέλα που προσαρμόζονται σε εθνικά δεδομένα έχει ιδιαίτερη σημασία, τόσο για τον ιδιωτικό τομέα όσο και για τη δημόσια διοίκηση.

Η ελληνική πλευρά έθεσε στο τραπέζι την προοπτική συνεργασιών που θα μπορούσαν να συνδέσουν την έρευνα, τα πανεπιστήμια και τις νεοφυείς επιχειρήσεις με ευρωπαϊκές πλατφόρμες ΑΙ. Στο ευρύτερο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για ΑΙ factories και υπερυπολογιστικές υποδομές, η Ελλάδα επιδιώκει να διασφαλίσει ότι δεν θα περιοριστεί στον ρόλο της αγοράς και κατανάλωσης τεχνολογίας, αλλά θα συμμετέχει στην παραγωγή και στην προσαρμογή της. Η παρουσία της Mistral στο πλαίσιο των επαφών ανέδειξε και ένα δεύτερο μήνυμα: η μάχη στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης δεν αφορά μόνο την τεχνολογική υπεροχή, αλλά και τη διαμόρφωση ευρωπαϊκών εναλλακτικών λύσεων, με μεγαλύτερο έλεγχο στα δεδομένα και στους κανόνες λειτουργίας. Ο πρωθυπουργός έχει, άλλωστε, συναντηθεί πρόσφατα στην Ελλάδα με τον Α. Mensch, ο οποίος έχει ήδη υπογράψει μνημόνιο κατανόησης για την εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων στην ελληνική γλώσσα.

Βαρύνουσα σημασία είχε η συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον διευθύνοντα σύμβουλο της OpenAI, S. Altman, σε μια περίοδο κατά την οποία ο αμερικανικός τεχνολογικός όμιλος βρίσκεται στον πυρήνα των παγκόσμιων εξελίξεων στην Generative AI. Η OpenAI αποτελεί έναν από τους βασικούς διαμορφωτές της νέας τεχνολογικής αγοράς, με τα εργαλεία και τις πλατφόρμες της να χρησιμοποιούνται από επιχειρήσεις και οργανισμούς σε όλο τον κόσμο. Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην ενίσχυση της παρουσίας της Ελλάδας στο διεθνές οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης και στη στήριξη ελληνικών νεοφυών επιχειρήσεων που αναπτύσσουν εφαρμογές με βάση προηγμένα εργαλεία ΑΙ. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις ελληνικές ομάδες που έχουν ήδη ενταχθεί σε προγράμματα επιτάχυνσης που συνδέονται με την OpenAI, αποκτώντας πρόσβαση σε τεχνογνωσία, υπολογιστικούς πόρους και διεθνή δίκτυα. Πρόσφατα, η OpenAI ενέταξε 21 ελληνικές startups στο «The Greek AI Accelerator», το πρώτο παγκοσμίως πρόγραμμα που υλοποιεί ο αμερικανικός κολοσσός σε συνεργασία με μια εθνική κυβέρνηση, με στόχο την ενίσχυση της θέσης της Ελλάδας ως ελκυστικού κόμβου για startups στην Ευρώπη, αλλά και διεθνώς.

Η νέα γενιά

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η συνάντηση του πρωθυπουργού με τον συνιδρυτή της ElevenLabs, M. Staniszewski, μιας εταιρείας που συγκαταλέγεται στις πλέον αναγνωρίσιμες ευρωπαϊκές scale-ups στον τομέα της φωνητικής τεχνητής νοημοσύνης. H συζήτηση κινήθηκε γύρω από τη δυνατότητα ανάπτυξης δραστηριοτήτων και συνεργασιών στην Ελλάδα, με έμφαση στη δημιουργία κόμβων καινοτομίας που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν το εγχώριο επιστημονικό δυναμικό. Η φωνητική AI, ιδίως σε μικρότερες γλωσσικές αγορές, δημιουργεί προοπτικές για εξειδικευμένες λύσεις με εξαγωγικό χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική πλευρά έθεσε στο τραπέζι την προοπτική να αποτελέσει η χώρα σημείο αναφοράς για πιλοτικές εφαρμογές και για ανάπτυξη εργαλείων που απευθύνονται στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Σε ένα περιβάλλον όπου οι scale-ups της AI αναζητούν ευέλικτες αγορές για ανάπτυξη και δοκιμή προϊόντων, η τοποθέτηση της Ελλάδας ως τεχνολογικού hub αποτέλεσε βασικό άξονα της συζήτησης.

Γεωπολιτική διάσταση

Ξεχωριστή βαρύτητα είχε και η συνάντηση του πρωθυπουργού με τον επικεφαλής του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, M. Kratsios. Με ελληνική καταγωγή και ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της αμερικανικής τεχνολογικής πολιτικής, ο Μ. Kratsios αποτελεί διαχρονικό συνομιλητή της Αθήνας σε ζητήματα ψηφιακής στρατηγικής. Η συζήτηση εστίασε στη γεωπολιτική διάσταση της τεχνητής νοημοσύνης και στις συνθήκες που απαιτούνται για την εγκατάσταση υποδομών μεγάλης κλίμακας, με ειδική αναφορά στο σχέδιο της ΔΕΗ για AI Giga Factory στη δυτική Μακεδονία.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του πρωθυπουργού στην Ινδία, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, είχε διαδοχικές συναντήσεις με κορυφαίες εταιρείες τεχνολογίας. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν τρεις κομβικοί άξονες που αποτυπώνουν τη θεσμική και επενδυτική διάσταση της ελληνικής στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη.

Πρώτος άξονας ήταν οι αξιόπιστες υποδομές ΑΙ. Η ελληνική πλευρά παρουσίασε τα σχέδια για την ανάπτυξη υπερυπολογιστικών υποδομών, που ήδη υλοποιούνται σε σημαντικό βαθμό με τον «Δαίδαλο», ο οποίος αποτελεί βασικό πυλώνα της εθνικής στρατηγικής υψηλής υπολογιστικής ισχύος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε το project AI Gigafactory της ΔΕΗ στην Κοζάνη, επένδυση που εκτιμάται στα 3-4 δισ. ευρώ και συνδέεται με υποδομές μεγάλης κλίμακας. Οπως έχει δηλώσει ο επικεφαλής της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, «το πλάνο για τη δυτική Μακεδονία είναι μια δήλωση μετασχηματισμού. Μετατρέπουμε την παρακαταθήκη του άνθρακα σε μια πλατφόρμα για καινοτομία, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη». Η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει το έργο ως υποδομή που υπερβαίνει τις εθνικές ανάγκες και μπορεί να λειτουργήσει ως όχημα τεχνολογικής και γεωοικονομικής επιρροής στη νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

Δεύτερος πυλώνας ήταν η προστασία των ανηλίκων. Ο πρωθυπουργός και ο αρμόδιος υπουργός έθεσαν σε όλες τις συναντήσεις το ζήτημα του εθισμού των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ανάγκη απαγόρευσης σε άτομα κάτω των 15 ετών. Το αρμόδιο υπουργείο προωθεί σχετική νομοθετική πρωτοβουλία, ενώ συζητήθηκαν πρακτικά θέματα εφαρμογής με τις εταιρείες και τρόποι καλύτερου συντονισμού με χώρες, όπως η Γαλλία, που κινούνται προς ένα αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Τρίτος άξονας αποτέλεσε η ασφαλής και υπεύθυνη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Καθώς οι δυνατότητες για αύξηση της παραγωγικότητας και ενίσχυση των ανθρώπινων δικαιωμάτων διευρύνονται ραγδαία, εντείνονται παράλληλα οι ανησυχίες για την ασφάλεια των συστημάτων, για το μέλλον της εργασίας και για την ανάγκη ανθρώπινης εποπτείας. Ο Δ. Παπαστεργίου υπογράμμισε τη σημασία μιας διεθνούς συνεργασίας για την ασφάλεια των συστημάτων, με την πιο σημαντική να αφορά την Ιαπωνία και τον Καναδά.