Δυσοίωνες προβλέψεις: Ερχεται καυτό καλοκαίρι

καλοκαίρι, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις των επιστημόνων του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, οι οποίοι βασίζονται σε διεθνή προγνωστικά μοντέλα.

Παράλληλα, οι ειδικοί ανησυχούν για το ενδεχόμενο πρόκλησης περισσότερων και μεγαλύτερων πυρκαγιών. Παρότι τον περασμένο χειμώνα οι πολλές βροχές αύξησαν τα αποθέματα νερού, προκάλεσαν και αύξηση της χλωρίδας με τα αγριόχορτα και τη βλάστηση να διογκώνονται σε μεγάλο βαθμό. Μόλις αυξηθούν οι θερμοκρασίες, αυτή η ξερή βιομάζα θα μετατραπεί σε καύσιμη ύλη, διευκολύνοντας την επέκταση των πυρκαγιών.

Η επιστημονική ομάδα του Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (Γιώργος Φραγκουλίδης, Κωνσταντίνος Λαγουβάρδος, Βασιλική Κοτρώνη) παρακολουθεί συστηματικά την εξέλιξη των θερμοκρασιών και των θερμικών επεισοδίων στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σαφής αύξηση όχι μόνο στη θερμοκρασία, αλλά και στη διάρκεια των θερμών κυμάτων και η επιστημονική ομάδα αναλύει τα επίπεδα υγρασίας και αξιολογεί τη μακροπρόθεσμη πρόγνωση για τη μέση θερμοκρασία του ερχόμενου μήνα.

«Οι φωτιές δυστυχώς έχουν αρχίσει. Είναι αυξημένες οι πιθανότητες ο Μάιος να είναι θερμότερος του κανονικού. Το σημαντικό είναι ότι το φθινόπωρο και τον χειμώνα είχαμε αρκετές βροχές, αλλά δεν είχαμε χιόνια. Ετσι το νερό έρρεε, δεν έμενε αποθηκευμένο στις βουνοκορφές και πιθανότατα θα έχουμε πρόβλημα το καλοκαίρι. Είχαμε μεν βροχές αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι από τον έναν μήνα στον άλλον δεν θα γυρίσουμε σε συνθήκες ξηρασίας», επισημαίνει στη Realnews ο Γ. Φραγκουλίδης φυσικός-μετεωρολόγος, συνεργάτης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και μέλος της ομάδας του Meteo.

Ετσι η μακροπρόθεσμη πρόγνωση για τη μέση θερμοκρασία του Μαΐου του 2026 προβλέπει υψηλότερες θερμοκρασίες από τα φυσιολογικά επίπεδα, πρόγνωση που συνεπάγεται εξίσου υψηλές θερμοκρασίες και κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Η πρόγνωση αυτή βασίζεται σε 350 συνολικά πιθανά σενάρια από επτά κέντρα πρόγνωσης. Πρόκειται για τα ECMWF (Ευρώπη), UKMO (Ηνωμένο Βασίλειο), Meteo-France (Γαλλία), NCEP (ΗΠΑ), DWD (Γερμανία), CMCC (Ιταλία) και BOM (Αυστραλία), που παρέχουν τα δεδομένα τους στο Copernicus Climate Change Service της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

«Τα μοντέλα για τους καλοκαιρινούς μήνες δείχνουν ένα πιο θερμό καλοκαίρι, αν και όχι κάτι εξαιρετικά ακραίο. Ομως να σημειώσουμε ότι είναι ακόμα πολύ νωρίς. Οι μακροπρόθεσμες προγνώσεις χαρακτηρίζονται από μεγάλη αβεβαιότητα», τονίζει ο Γ. Φραγκουλίδης.

Καμένες εκτάσεις

Εκτός από τη μακροπρόθεσμη θερμοκρασιακή πρόγνωση, οι επιστήμονες του Αστεροσκοπείου ολοκλήρωσαν πρόσφατα και μία ακόμα έρευνα, για τις επιπτώσεις των πυρκαγιών του 2025. Σύμφωνα με την ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2025, την οποία συνέταξε η πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η περίοδος του 2025 συγκαταλέγεται μεταξύ των πέντε χειρότερων περιόδων των τελευταίων είκοσι ετών (2006-2025) λόγω των καμένων εκτάσεων και του συνολικού αριθμού των πυρκαγιών.

Η έκταση των καμένων εκτάσεων κατά την αντιπυρική περίοδο του 2025 ανήλθε σε 478.280 στρέμματα, ενώ τα περιστατικά χαρτογραφημένων πυρκαγιών από το EFFIS (European Forest Fire Information System – Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές) σημείωσαν αύξηση κατά 39% σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2006-2024. Συνυπολογίζοντας μάλιστα, μικρότερα περιστατικά που δεν περιλαμβάνονται στα δεδομένα του EFFIS, η πραγματική έκταση ξεπερνά τα 500.000 στρέμματα.

Σύμφωνα με την πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της μονάδας Μeteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών η γενική εικόνα της αντιπυρικής περιόδου του 2025 έχει ως εξής:

1. Κάηκαν και επηρεάστηκαν σημαντικά περισσότερα από 290.000 στρέμματα δασικής βλάστησης, ενώ πάνω από 130.000 στρέμματα αφορούν διπλοκαμένες περιοχές και 116.770 στρέμματα αφορούν καμένες εκτάσεις μέσα σε προστατευόμενες περιοχές.

2. Οι 18 μεγάλες πυρκαγιές ευθύνονται για το 87% των συνολικών καμένων εκτάσεων, στοιχείο που αναδεικνύει τη δυσκολία διαχείρισης μεγάλων και παράλληλων περιστατικών.

3. Περισσότερα από 130.000 στρέμματα κάηκαν ξανά μέσα σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών, κυρίως σε Χίο, ανατολική Αττική, Κύθηρα και Ζάκυνθο, περιοχές όπου η δυνατότητα φυσικής αναγέννησης έχει πλέον περιοριστεί δραματικά.

4. Σε περιφερειακό επίπεδο, ρεκόρ καμένων εκτάσεων σημειώθηκε στην Ηπειρο (68.860 στρέμματα), ενώ το βόρειο Αιγαίο (143.580 στρέμματα) και η δυτική Ελλάδα (59.540 στρέμματα) κατέγραψαν τη δεύτερη και την τρίτη χειρότερη επίδοση αντίστοιχα, από το 2006 και μετά.
5. Επηρεάστηκαν 16 προστατευόμενες περιοχές, εκ των οποίων οι οκτώ ανήκουν στο δίκτυο Natura 2000, συνολικής έκτασης 116.770 στρεμμάτων.

6. Η πυρκαγιά στον Φενεό Κορινθίας ήταν η πιο κρίσιμη από οικολογικής σκοπιάς το 2025 καθώς καταγράφηκε σημαντική απώλεια σε δάση ελάτης, είδος χωρίς μηχανισμούς φυσικής αναγέννησης.

7. Οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες του 2025, αν και κανονικές στο μεγαλύτερο διάστημα του έτους, παρουσίασαν περιόδους έντονων εξάρσεων, ιδιαίτερα στην Ηπειρο, στη δυτική Ελλάδα, στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη και στα Ιόνια Νησιά, όπου οι ημέρες με ασυνήθιστα υψηλή επικινδυνότητα ήταν διπλάσιες των αναμενομένων.

8. Οι εκπομπές άνθρακα από τις πυρκαγιές του 2025 ήταν οι έβδομες υψηλότερες από το 2003.

9. Οι έξι από τις δέκα μεγάλες πυρκαγιές -οι οποίες ευθύνονται για το 55% των καμένων εκτάσεων- οφείλονται στο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Επιπτώσεις

Στις κοινωνικές και στις οικονομικές επιπτώσεις περιλαμβάνονται δυστυχώς μία ανθρώπινη απώλεια, περισσότεροι από 60 τραυματισμοί, καταστροφή δεκάδων κατοικιών, βλάβες σε κρίσιμες υποδομές, με το κόστος αποκατάστασης των δικτύων κοινής ωφέλειας να υπερβαίνει τα 165 εκατ. ευρώ. Εκτεταμένες ήταν και οι επιπτώσεις στην άγρια πανίδα με τον θάνατο πολλών ζωών ενώ καταστροφές υπέστησαν ποιμνιοστάσια και αγροτικά μηχανήματα. Στα θετικά συγκαταλέγονται ο αυξημένος αριθμός συλλήψεων για εμπρησμούς, καθώς και η σημαντική πρόοδος στη χρήση δορυφορικών δεδομένων.