Καμπανάκι κινδύνου: Εννέα αυτοκτονίες εφήβων σε πέντε μήνες

Σοκ προκαλούν τα στοιχεία με τις αυτοκτονίες ανηλίκων και εφήβων εντός του 2026. Σχεδόν δύο νέοι ηλικίας 12 έως 19 ετών δίνουν τέλος στη ζωή τους κάθε μήνα.

Η αυτοχειρία των δύο 17χρονων κοριτσιών, που πήδηξαν από την ταράτσα πενταώροφης πολυκατοικίας στην Ηλιούπολη, έχει συγκλονίσει την κοινή γνώμη και έχει προβληματίσει έντονα τους ειδικούς. Ερχεται όμως να προσθέσει ακόμη δύο «κρίκους» σε μια «αλυσίδα» αίματος. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών «ΚΛΙΜΑΚΑ», το 2026 έβαλε τέλος στη ζωή του ένα παιδί στην ηλικιακή κατηγορία 12-14 ετών και άλλοι οκτώ έφηβοι και παιδιά στην κατηγορία 15-19 ετών.

Χαρακτηριστικά, τον περασμένο Ιανουάριο 15χρονος μαθητής στη Χαλκίδα πήδηξε από την Υψηλή Γέφυρα. Σύμφωνα με μαρτυρίες, το παιδί δεχόταν μπούλινγκ από άλλους μαθητές, με αποτέλεσμα να απομονωθεί και να εθιστεί στα βιντεοπαιχνίδια. «Μου τον έφαγαν», είχε καταγγείλει τότε η μητέρα του. Τον Απρίλιο εντοπίστηκε η σορός μιας 17χρονης να πλέει στη Διώρυγα της Κορίνθου. Η ανήλικη, κάτοικος Ψυχικού, είχε δηλωθεί ως εξαφανισμένη από τους γονείς της την προηγούμενη νύχτα. Είχε φύγει από το σπίτι της, δηλώνοντας ότι θα πάει στο φροντιστήριο. Σύμφωνα με πληροφορίες, βρέθηκε σημείωμα που είχε αφήσει το κορίτσι.

Ο κίνδυνος του μιμητισμού είναι πιθανός, προειδοποιούν οι ειδικοί. Δύο ημέρες μετά την τραγωδία στην Ηλιούπολη και την αυτοκτονία των δύο 17χρονων, ένας ανήλικος αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει στη Θεσσαλονίκη, όμως τον πρόλαβαν οι γονείς του.

Η αύξηση στις αυτοκτονίες εφήβων, που καταγράφεται το 2026, απειλεί να «σπάσει» το «μαύρο» ρεκόρ της τελευταίας πενταετίας. Το 2022 αυτοκτόνησαν τέσσερα παιδιά 12-14 ετών και επτά έφηβοι 15-19 ετών. Το 2023 έδωσαν τέλος στη ζωή τους 10 παιδιά και έφηβοι, το 2024 ακόμη δέκα, ενώ το 2025 αυτοκτόνησαν επτά παιδιά και έφηβοι. Οπως επισημαίνει η ΜΚΟ «ΚΛΙΜΑΚΑ«, που λειτουργεί την Τηλεφωνική Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία, «η αυτοκτονικότητα δεν αποτελεί ένα αιφνίδιο ή μονοπαραγοντικό γεγονός, αλλά μια πολυπαραγοντική και δυναμική διαδικασία με σημαντικές γενετικές συνιστώσες. Ιδιαίτερα στην εφηβεία, η ψυχική δυσφορία συχνά δεν εκφράζεται με τρόπο άμεσα αναγνωρίσιμο από το περιβάλλον, ενώ η αίσθηση αδιεξόδου, η συναισθηματική απορρύθμιση, η απομόνωση και η δυσκολία διαχείρισης επώδυνων εμπειριών μπορεί να παραμένουν αόρατες μέχρι την εκδήλωση μιας κρίσιμης κατάστασης που θα κινητοποιήσει την ευαλωτότητά τους».

Η ποιότητα των σχέσεων

Τι είναι αυτό που δυσκολεύει τόσο πολύ τους εφήβους να εκφράσουν την ψυχική τους δυσφορία και να αναζητήσουν βοήθεια εγκαίρως; Οπως σημειώνουν οι ειδικοί, η σύγχρονη επιστημονική γνώση δείχνει ότι η ψυχική ευαλωτότητα δεν διαμορφώνεται αποκομμένα από το περιβάλλον. Αντιθέτως, η ποιότητα των σχέσεων, η αίσθηση ασφάλειας, η συναισθηματική διαθεσιμότητα και η ύπαρξη υποστηρικτικών πλαισίων μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά απέναντι στην επιβάρυνση και στην εκδήλωση αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα στην εφηβική ηλικία. «Η πρόληψη της αυτοκτονίας στην παιδική και στην εφηβική ηλικία δεν μπορεί να περιορίζεται στην εκ των υστέρων διαχείριση τραγικών γεγονότων. Απαιτεί τη συστηματική ενίσχυση των δομών ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους, την εκπαίδευση οικογενειών και σχολικών κοινοτήτων στην έγκαιρη αναγνώριση της ψυχικής επιβάρυνσης, την αποστιγματοποίηση της αναζήτησης βοήθειας και την ανάπτυξη μηχανισμών έγκαιρης παρέμβασης πριν από την εκδήλωση κρίσιμων καταστάσεων», επισημαίνει η «ΚΛΙΜΑΚΑ».

Ιδιαίτερη έμφαση σε ζητήματα που αφορούν την εφηβική κατάθλιψη και την πρόληψη της αυτοκτονίας στους νέους, με την υλοποίηση εξειδικευμένων υπηρεσιών και δράσεων για εφήβους και τις οικογένειές τους, δίνει ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός. Σημειώνει τη σημασία δράσεων όπως είναι η συμβουλευτική και η ψυχολογική υποστήριξη και η καθοδήγηση σε εφήβους και στις οικογένειές τους, η έγκαιρη αναγνώριση των προειδοποιητικών ενδείξεων ψυχικής δυσφορίας στους εφήβους από γονείς και εκπαιδευτικούς, η πρόληψη της αυτοκτονίας, μέσα από ενημερωτικές παρεμβάσεις, εκπαιδευτικές δράσεις, ομιλίες και υλικό ψυχοεκπαίδευσης, και η ενδυνάμωση της οικογένειας μέσα από τη στήριξη των γονέων και των φροντιστών με την παροχή πρακτικών επικοινωνίας και διαχείρισης κρίσεων.

«Στόχος είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς δικτύου φροντίδας που θα επιτρέψει στους εφήβους να διαχειριστούν τις δυσκολίες τους, να χτίσουν ψυχική ανθεκτικότητα και να ανταποκριθούν λειτουργικά στη ζωή που ανοίγεται μπροστά τους», τονίζει ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός.

Τραγικά στατιστικά

Την ίδια στιγμή, ανησυχητική αύξηση παρουσιάζουν τα περιστατικά αυτοκτονιών το 2025, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, καθώς καταγράφηκαν 579 αυτοκτονίες, αριθμός σημαντικά αυξημένος σε σχέση με το 2024 (469 περιστατικά), αλλά και σε σχέση με το 2023 (451 περιστατικά). Η εικόνα αυτή, δυστυχώς, επιβεβαιώνει ότι το φαινόμενο εξακολουθεί να παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα και χρόνο με τον χρόνο η κατάσταση χειροτερεύει. Οι συχνότερες μέθοδοι που καταγράφηκαν ήταν ο απαγχονισμός, η πτώση και ο αυτοπυροβολισμός. Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι πίσω από κάθε αυτοκτονία αντιστοιχούν 20 έως 30 απόπειρες, στοιχείο που αναδεικνύει τη μεγάλη έκταση του προβλήματος. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, ποσοστό 12% έως 16% των εφήβων, ηλικίας 14 έως 19 ετών, προβαίνει σε αυτοτραυματισμό, ενώ μέρος αυτού του πληθυσμού θεωρείται επιστημονικά ότι διατρέχει αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης αυτοκτονικής συμπεριφοράς στο μέλλον.

Τα δεδομένα του 2025 καταδεικνύουν ότι οι αυτοκτονίες αφορούν όλες τις ηλικιακές ομάδες, με ιδιαίτερα αυξημένα περιστατικά να καταγράφονται στις ηλικίες 50-54 ετών και υψηλά ποσοστά επίσης στις ομάδες 45-49 ετών. Σημαντική παραμένει και η επιβάρυνση στις μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς τα άτομα άνω των 80 ετών εμφανίζουν διαχρονικά υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών.

Σε γεωγραφικό επίπεδο, η Κρήτη καταγράφει τον υψηλότερο αριθμό αυτοκτονιών, ενώ ακολουθεί η Αττική. Αυξημένα περιστατικά καταγράφονται επίσης στη Θεσσαλία, στην Πελοπόννησο και στη δυτική Ελλάδα. Οσον αφορά τη χρονική κατανομή, οι μήνες με τα περισσότερα περιστατικά αυτοκτονιών μέσα στο 2025 ήταν ο Απρίλιος, ο Ιούλιος και ο Αύγουστος.

«Το είχαν προγραμματίσει…»

Το περιστατικό στην Ηλιούπολη επαναφέρει με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο τις ανησυχίες γύρω από την ψυχική υγεία των εφήβων, τις πιέσεις που βιώνουν οι νέοι και την ανάγκη έγκαιρης υποστήριξης και παρέμβασης από οικογένεια, σχολείο και αρμόδιους φορείς. Ειδικοί επισημαίνουν στη Realnews ότι τέτοια περιστατικά δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα γεγονότα, αλλά ως ένα ευρύτερο κοινωνικό καμπανάκι κινδύνου. Ο ψυχολόγος και επιστημονικός διευθυντής της «ΚΛΙΜΑΚΑΣ», της Γραμμής Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (1018), Κυριάκος Κατσαδώρος, χαρακτήρισε τραγικό το περιστατικό με τις δύο ανήλικες στην Ηλιούπολη, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι το βασικό ζήτημα δεν είναι μόνο το ίδιο το γεγονός, αλλά «γιατί αυτοκτόνησαν και τι πρέπει να γίνει ώστε να μην επαναληφθεί κάτι τέτοιο».

Ειδικά για την υπόθεση των δύο κοριτσιών, ο ίδιος εκτίμησε ότι, με βάση τις πληροφορίες για το σημείωμα που άφησαν πίσω τους, φαίνεται πως είχαν οργανώσει την πράξη τους. «Το είχαν προγραμματίσει… Στο μυαλό τους το είχαν σχεδιάσει με λεπτομέρεια. Επεσαν χέρι χέρι, με ακουστικά, με τη μουσική τους», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι το περιεχόμενο του σημειώματος «δείχνει ότι τα κορίτσια είχαν ένα ψυχιατρικό τραύμα, κατάθλιψη». Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάθλιψη αλλοιώνει τον τρόπο με τον οποίο κάποιος αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα, οδηγώντας τον στην αίσθηση ότι «η ζωή τους από εδώ και πέρα είναι πολύ δύσκολη».

«Δίνουν δείγματα»

Ο Κ. Κατσαδώρος στάθηκε ιδιαίτερα στα προειδοποιητικά σημάδια που, όπως είπε, προηγούνται συχνά μιας αυτοκτονικής συμπεριφοράς. Οπως τόνισε, «το 90% των ανθρώπων που αυτοκτονούν δίνει δείγματα ότι θα προβεί σε μια τέτοια ενέργεια», με συνηθέστερες εκφράσεις το ότι «η ζωή είναι δύσκολη», ότι «δεν μπορούν να ζήσουν έτσι» και ότι «είναι περισσότερα τα προβλήματα από τις χαρές».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στους εφήβους, σημειώνοντας ότι ακόμη και αλλαγές στη μουσική που ακούν μπορεί να αντανακλούν τη συναισθηματική κατάστασή τους. «Οι γονείς οφείλουν να παρατηρούν αυτές τις μεταβολές και να βρίσκονται ουσιαστικά δίπλα στα παιδιά τους», λέει ο επιστημονικός διευθυντής της «ΚΛΙΜΑΚΑΣ».

Οικογένεια

Η κλινική ψυχολόγος και διδάκτωρ Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Αννα Κανδαράκη, μιλά στην «R» για τον σημαντικό ρόλο που παίζει η οικογένεια και επισημαίνει ότι οι γονείς συχνά αναζητούν «τα σωστά λόγια» για να στηρίξουν τα παιδιά τους, ωστόσο το ουσιαστικότερο μήνυμα μεταδίδεται μέσα από τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι αντιμετωπίζουν τη ζωή, τις δυσκολίες και τη χαρά της καθημερινότητας. Οπως τονίζει, τα παιδιά δεν θα πρέπει να επιβαρύνονται με τις αγωνίες, τις ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες ή την ανάγκη κοινωνικής επιβεβαίωσης των ενηλίκων.

«Οι σχολικές επιδόσεις δεν μπορούν να αποτελούν το “διαβατήριο” του γονέα για οικογενειακή άνοδο», ενώ σημειώνει πως η αγάπη δεν πρέπει να τίθεται υπό όρους ή δοκιμασίες. «Τα παιδιά μας πρέπει να ξεκουράζονται πάνω στην αγάπη μας και όχι να παλεύουν γι’ αυτή», αναφέρει χαρακτηριστικά. «Αυτό που σώζει έναν έφηβο δεν είναι η βεβαιότητα ότι θα πετύχει, αλλά η βαθιά αίσθηση ότι ακόμη και αν αποτύχει, υπάρχει ένας όμορφος κόσμος που τον περιμένει, μια αγκαλιά που δεν αποσύρεται και μια ζωή που συνεχίζει να αξίζει», τονίζει η ίδια.

Απομόνωση

Μεταξύ των ενδείξεων που, σύμφωνα με την ίδια, χρειάζονται προσοχή είναι η απομόνωση, η παρατεταμένη παραμονή στο δωμάτιο, η απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα ευχαριστούσαν το παιδί, το έντονο άγχος, οι εκρήξεις θυμού, οι διαταραχές ύπνου ή διατροφής, αλλά και τα συχνά σωματικά συμπτώματα χωρίς οργανική αιτία. Οπως σημειώνει, «ένας νέος που δεν έχει διάθεση και όρεξη για ευχαρίστηση και κοινωνική συναναστροφή είναι κάτι που θα πρέπει να μας ενεργοποιήσει».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στις φράσεις που ενδέχεται να λειτουργούν ως σήματα κινδύνου, όπως «δεν αντέχω άλλο», «σας απογοήτευσα», «δεν αξίζω», αλλά και σε συμπεριφορές υπερβολικής τελειοθηρίας και φόβου απέναντι στο λάθος. Οπως καταλήγει, «η αλλαγή στη συμπεριφορά ενός παιδιού, οι μεγάλες αντιθέσεις και η απουσία επιθυμίας είναι πάντα ένα μήνυμα που χρειάζεται να ακούσουμε πίσω από τις λέξεις».

«Ψυχολόγοι στα σχολεία»

Από την πλευρά του, ο οργανωτικός γραμματέας της ΟΛΜΕ, Δημήτρης Ακτύπης, τονίζει στην «R» ότι οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν καθημερινά να στηρίξουν ουσιαστικά τους μαθητές, να αφουγκραστούν τις αγωνίες τους και να διατηρήσουν ζωντανό τον παιδαγωγικό ρόλο του σχολείου, ωστόσο, όπως επισημαίνει, τα τραγικά περιστατικά που καταγράφονται δείχνουν ότι αυτή η προσπάθεια από μόνη της δεν αρκεί.

«Η εκπαιδευτική κοινότητα έχει επανειλημμένα αναδείξει την ανάγκη ενίσχυσης των σχολείων με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς, προκειμένου να στηρίζονται τόσο οι μαθητές και οι οικογένειές τους όσο και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί», δηλώνει ο Δ. Ακτύπης. Σύμφωνα με τον ίδιο, «η κυβέρνηση και το υπουργείο Παιδείας μάς αφήνουν συνειδητά μόνους και αβοήθητους», καταγγέλλοντας ότι αντί για ουσιαστική υποστήριξη προστίθενται συνεχώς νέα βάρη στο σχολείο, ενώ η ψυχική πίεση που βιώνουν οι μαθητές αντιμετωπίζεται ως «ατομική ευθύνη». Παράλληλα, ο οργανωτικός γραμματέας της ΟΛΜΕ ζητά άμεσα μέτρα ψυχολογικής στήριξης, ιδιαίτερα για τους μαθητές που προετοιμάζονται για τις πανελλαδικές εξετάσεις, καθώς και την απόσυρση νέων εξεταστικών φραγμών. «Ο κόσμος που πνίγει τα παιδιά μας δεν είναι μονόδρομος. Μπορούμε και πρέπει να τον αλλάξουμε», αναφέρει χαρακτηριστικά.