Μια νέα, πρωτοποριακή θεραπεία, που επιτυγχάνει τη συρρίκνωση -και σε αρκετές περιπτώσεις την πλήρη εξαφάνιση- των όγκων σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο, μονοπώλησε το ενδιαφέρον στο φετινό διεθνές ογκολογικό συνέδριο ASCO
Πρόκειται για τη θεραπεία αμιβανταμάμπη, ένα προηγμένο διειδικό μονοκλωνικό αντίσωμα, το οποίο καταγράφει πρωτοφανή αποτελέσματα απέναντι σε ορισμένους από τους πιο δύσκολους και επιθετικούς καρκίνους, όπως είναι ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα και ο υποτροπιάζων ή μεταστατικός καρκίνος κεφαλής και τραχήλου.
Εάν η ελπιδοφόρα αυτή είδηση επιβεβαιωθεί και στις επόμενες μελέτες που ήδη τρέχουν, οι επιστήμονες μιλούν για ένα πανίσχυρο όπλο στη φαρέτρα της ογκολογίας, που καταφέρνει να αφήνει πίσω του την πολύωρη νοσηλεία της παραδοσιακής χημειοθεραπείας. Σε αντίθεση με τις ενδοφλέβιες θεραπείες, το φάρμακο χορηγείται ως υποδόρια ένεση διάρκειας 5 έως 10 λεπτών σε μονάδες ημερήσιας νοσηλείας. Ομως, δεν είναι εμβόλιο.
Ο κ. Ευάγγελος Φιλόπουλος, ογκολόγος-χειρουργός μαστού και πρόεδρος της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας, εξηγεί αναλυτικά στον «Ελεύθερο Τύπο» τη σημασία αυτής της εξέλιξης:
«Η ανακοίνωση που δόθηκε έχει πραγματικά εμφαντικά αποτελέσματα, γιατί ο καρκίνος της κεφαλής και του τραχήλου δεν είναι ένας εύκολος καρκίνος. Είναι ένας καρκίνος που, δυστυχώς, δεν είναι ούτε εύκολο να αντιμετωπίσουμε χειρουργικά, αλλά και ακτινοθεραπευτικά και χημειοθεραπευτικά. Η αμιβανταμάμπη είναι ένα εξειδικευμένο φάρμακο, το οποίο στοχεύει βασικούς μηχανισμούς της καρκινογένεσης και του πολλαπλασιασμού των καρκινικών κυττάρων. Δρα πάνω σε πρωτεΐνες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των όγκων. Επειδή τα κύτταρα επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω χημικών σημάτων, το φάρμακο παρεμβαίνει σε αυτές τις διαδικασίες και, επομένως, βοηθά να ανασταλεί η εξέλιξη των όγκων».
Τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο πρόσφατο συνέδριο ASCO και αναστάτωσαν την επιστημονική κοινότητα αναδεικνύουν τα εξής εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του φαρμάκου:
- Μηχανισμός τριπλής δράσης: Αναστέλλει ταυτόχρονα δύο βασικά μονοπάτια (τις πρωτεΐνες EGFR και MET) που χρησιμοποιούν τα καρκινικά κύτταρα για να αναπτύσσονται, ενώ την ίδια στιγμή «μαρκάρει» τον όγκο, καθιστώντας τον ορατό στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε να του επιτεθούν.
- Ποσοστά ανταπόκρισης: Στη διεθνή δοκιμή (OrigAMI-4), το 42% των ασθενών με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου είδε τους όγκους του να συρρικνώνονται σημαντικά και, σε πάνω από το 1/3 όσων ανταποκρίθηκαν, παρατηρήθηκε πλήρης εξαφάνιση των όγκων.
- Επιβίωση: Η διάμεση συνολική επιβίωση άγγιξε τους 12,5 μήνες. Το νούμερο θεωρείται εξαιρετικά υψηλό για ασθενείς με φτωχή πρόγνωση, των οποίων η νόσος έχει αναπτύξει αντίσταση τόσο στη χημειοθεραπεία όσο και στην ανοσοθεραπεία.
Η υποδόρια μορφή, επίσης, μείωσε τις ανεπιθύμητες αντιδράσεις χορήγησης σε κάτω από 15%. Οι συχνότερες παρενέργειες, μέχρι στιγμής, φαίνεται να είναι διαχειρίσιμες δερματολογικές τοξικότητες, με λιγότερο από το 10% των ασθενών να αναγκάζονται να διακόψουν τη θεραπεία.
Ο κ. Φιλόπουλος, ωστόσο, υπογραμμίζει τον κομβικό ρόλο μεγαλύτερων κλινικών μελετών στην απόλυτη τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων:
«Αυτές οι καινούργιες θεραπείες πρέπει να περάσουν από σειρά κλινικών δοκιμών μέχρι να είμαστε απόλυτα βέβαιοι, αφενός για την αποτελεσματικότητα, ότι είναι καλύτερες από τα προηγούμενα φάρμακα ή αν, σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα, έχουν καλύτερη αποδοτικότητα, και επίσης να δούμε τι είδους παρενέργειες προκαλούν και αν αυτές μπορούν εύκολα να αντιμετωπιστούν. Να περιμένετε πολλά στο μέλλον, μέχρι να ενταχθεί μεγάλος αριθμός ασθενών για οριστικά συμπεράσματα. Γι’ αυτό έχουν σημασία οι κλινικές μελέτες».
Οι εγκρίσεις για να φτάσει στην Ελλάδα
Η αμιβανταμάμπη έχει ήδη λάβει εγκρίσεις από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) για τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, αν και δεν κυκλοφορεί ακόμη ευρέως στη χώρα μας.
Παράλληλα, αναμένεται και δεύτερη έγκριση, μέσω ταχείας αξιολόγησης (fast-track), ειδικά για τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, με την επέκταση της ένδειξης στην Ευρώπη να τοποθετείται μέσα στο 2027. Στην ελληνική πραγματικότητα, συνήθως, αυτές οι καινοτόμες θεραπείες, εφόσον πάρουν την ευρωπαϊκή έγκριση, χρειάζονται κατά μέσο όρο 6 έως 18 μήνες μέχρι να καθοριστεί η τιμή αποζημίωσής τους, να ενταχθούν στη «θετική λίστα» και να φτάσουν στα νοσοκομεία για ευρεία συνταγογράφηση.
«Αλλάζει το τοπίο στην αντιμετώπιση της νόσου»
Θεραπείες όπως η αμιβανταμάμπη φέρνουν μια ριζικά διαφορετική ποιότητα ζωής για τους πάσχοντες. Η περίπτωση του 56χρονου Βρετανού Carl Walsh είναι ενδεικτική. Ενώ είχε φτάσει στο σημείο να τρέφεται αποκλειστικά με πολτοποιημένα γεύματα και αδυνατούσε να μιλήσει καθαρά, μέσα σε λίγους κύκλους της νέας θεραπείας απολαμβάνει ξανά μια απολύτως φυσιολογική ζωή, τρώγοντας και μιλώντας κανονικά. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα, προτρέποντας τους πολίτες να εμπιστευτούν την επιστήμη:
«Είναι τρομακτικό πόσα καινούργια φάρμακα εμφανίζονται κάθε χρόνο, ενώ παλιότερα εμφανίζονταν καμιά δεκαριά τον χρόνο. Τώρα μιλάμε για εκατοντάδες, γιατί ακριβώς, γνωρίζοντας τους μηχανισμούς με τους οποίους λειτουργούν πλέον τα κύτταρα, μπορούμε να παρεμβληθούμε. Αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε μεγαλύτερη επιβίωση. Σημαίνει αυτό που προσπαθούμε όσο πιο δυνατά να πούμε: ο καρκίνος δεν είναι πια η επάρατος νόσος, δεν είναι καταδικαστική απόφαση. Στηρίζουμε τις νέες εξελίξεις και καλούμε τον κόσμο να έχει εμπιστοσύνη στη νέα Ιατρική, να αποφεύγει παραδοξολογίες και απλουστευτικές πρακτικές. Η Ιατρική βασίζεται σε αποδείξεις», καταλήγει.