Σύγχρονος Κένταυρος: Ελληνικές «ASPIDES» στην Ερυθρά Θάλασσα

των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα υποχρεώνει την Ευρωπαϊκή Ενωση σε εσπευσμένες ενέργειες για αναβάθμιση της επιχείρησης «ASPIDES». Μπροστά στον φόβο νέων μεγάλων εμποδίων στη διεθνή ναυσιπλοΐα, οι Ευρωπαίοι σπεύδουν να ενισχύσουν την παρουσία τους, αναβαθμίζοντας τον ρόλο της Ελλάδας, που ήδη πρωταγωνιστεί στις προσπάθειες για τη θαλάσσια ασφάλεια στην περιοχή. Υπενθυμίζεται πως η Ελλάδα φιλοξενεί το επιχειρησιακό στρατηγείο της «ASPIDES» στο Ελληνικό Στρατηγείο Επιχειρήσεων Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΣΕΕΕ) στη Λάρισα, ενώ διατηρεί αδιάλειπτα στην πρώτη γραμμή του κινδύνου κύριες μονάδες κρούσης του στόλου της.

Η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Αντεν εισέρχεται εκ νέου σε φάση εξαιρετικά υψηλού κινδύνου. Οι νέες και κλιμακούμενες επιθέσεις των ανταρτών Χούθι κατά της διεθνούς ναυσιπλοΐας έχουν σημάνει συναγερμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, υποχρεώνοντας το στρατηγείο της ευρωπαϊκής ναυτικής επιχείρησης «EUNAVFOR ASPIDES» να εκδώσει κατεπείγουσα ενημερωτική ανακοίνωση προς την παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία. Το μήνυμα είναι σαφές και αποτυπώνει το μέγεθος της επικινδυνότητας που αντιμετωπίζουν τα εμπορικά σκάφη στη ζωτική αυτή ναυτική αρτηρία.

Συγκεκριμένα, στην επίσημη ανακοίνωσή της, στις 22 Ιουλίου, η στρατιωτική διοίκηση της ευρωπαϊκής δύναμης υπογραμμίζει τα εξής: «Η “EUNAVFOR ASPIDES” συνιστά στα εμπορικά πλοία που συνδέονται με ισραηλινά, αμερικανικά ή σαουδαραβικά συμφέροντα να αποφεύγουν τη διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Αντεν μέχρι να μειωθεί το επίπεδο απειλής. Ενώ παραμένει πολύ νωρίς για να αξιολογηθούν πλήρως το εύρος και η διάρκεια της ανανεωμένης απειλής, προηγούμενα πρότυπα δείχνουν ότι οι επιθέσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν πυραύλους κατά πλοίων, UAV, USV και μικρά σκάφη».

Η σοβαρότητα της κατάστασης αναδείχθηκε εμφανώς κατά την επίσκεψη που πραγματοποίησε πριν από λίγες ημέρες η ύπατη εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ενωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Κάγια Κάλας, στο πεδίο της επιχείρησης «ASPIDES». Η επίσκεψη αυτή επιβεβαίωσε την έκδηλη ανησυχία των Βρυξελλών για την πιθανότητα ολικής αναφλεγόμενης αποσταθεροποίησης της θαλάσσιας οδού που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη. Η Ευρώπη, βλέποντας τις εφοδιαστικές της αλυσίδες να απειλούνται και το κόστος μεταφοράς να εκτοξεύεται, αναζητεί τώρα τρόπους εσπευσμένης ενίσχυσης της ναυτικής της παρουσίας, αντιλαμβανόμενη με καθυστέρηση την κρισιμότητα της κατάστασης.

Ανάληψη

Ενώ η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών αντιμετωπίζει την κρίση με διστακτικότητα, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της επιχειρησιακής δράσης, αναλαμβάνοντας το βάρος της περιφερειακής σταθερότητας. Στο θέατρο των επιχειρήσεων, αυτή τη στιγμή, η παρουσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης έχει συρρικνωθεί επικίνδυνα, καθώς παραμένουν επιχειρησιακά διαθέσιμες μόνο δύο πολεμικές μονάδες: η ελληνική φρεγάτα «ΨΑΡΑ» (F-454) και η ιταλική φρεγάτα «Bergamini». Η ελληνική φρεγάτα αποτελεί την αιχμή του δόρατος της ευρωπαϊκής παρουσίας.

Το πλήρωμα του ελληνικού πολεμικού πλοίου έχει αποδείξει την επιχειρησιακή του ετοιμότητα και την εξαιρετική του εκπαίδευση κάτω από τις πλέον αντίξοες συνθήκες πραγματικών πυρών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η φρεγάτα «ΨΑΡΑ» δέχθηκε άμεση επίθεση από μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) των Χούθι κατά τη διάρκεια συνοδείας εμπορικών πλοίων στις 14 Ιουλίου 2024. Στη μάχη αυτή, το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό έγραψε ιστορία, καθώς χρησιμοποίησε για πρώτη φορά σε πραγματικές πολεμικές συνθήκες το πρωτοποριακό ελληνικής σχεδίασης και κατασκευής αντι-drone σύστημα «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ». Η απόλυτη επιτυχία του συστήματος «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» στην εξουδετέρωση των εχθρικών drones απέδειξε στην πράξη την τεχνολογική και επιχειρησιακή πρωτοπορία της Ελλάδας, καθιστώντας το ελληνικό πολεμικό πλοίο σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη συμμαχία. Η σημερινή εικόνα, με μόνο την Ελλάδα και την Ιταλία να επιχειρούν στην Ερυθρά Θάλασσα, αναδεικνύει μια αρνητική πραγματικότητα για την ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική.

Κατά καιρούς, διάφορα ευρωπαϊκά κράτη έχουν αποστείλει ναυτικές μονάδες στο πλαίσιο της επιχείρησης «ASPIDES». Η Γερμανία συμμετείχε με τη φρεγάτα «Hessen», η Γαλλία με τις φρεγάτες «Languedoc» και «Alsace», το Βέλγιο με τη φρεγάτα «Louise-Marie», η Ολλανδία με τη φρεγάτα «Tromp» και η Δανία με τη φρεγάτα «Iver Huitfeldt». Ωστόσο, η παρουσία των περισσότερων από αυτές τις χώρες αποδείχθηκε ευκαιριακή, αποσπασματική και περιοδική, καθώς οι δυνάμεις τους αποσύρθηκαν γρήγορα επικαλούμενες επιχειρησιακή κόπωση, τεχνικές βλάβες ή πολιτική αμηχανία.

Απούσα η Τουρκία

Η σταθερή και ηγετική παρουσία της Ελλάδας στην επιχείρηση «ASPIDES» δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά μέρος μιας συγκροτημένης εθνικής στρατηγικής που καθιστά τη χώρα μας πρωταγωνίστρια σε όλες τις κρίσιμες διεθνείς επιχειρήσεις. Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά και αδιάλειπτα με φρεγάτες τόσο στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «IRINI» για την εφαρμογή του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη, όσο και στη ναυτική δύναμη της ειρηνευτικής αποστολής «UNIFIL» του ΟΗΕ στον Λίβανο. Με τη συνεχή επιχειρησιακή της παρουσία, η Ελλάδα αναβαθμίζει διεθνώς τη θέση της ως περιφερειακής δύναμης νομιμότητας και ασφάλειας στη Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή. Στον αντίποδα, η Τουρκία είναι πλήρως απούσα από αυτές τις πολυμερείς συμμαχικές επιχειρήσεις Διεθνούς Δικαίου, επιλέγοντας ρόλο αναθεωρητή ή παρατηρητή.