Κινηματογραφική ληστεία: Στο κυνήγι του χαμένου Μονκάλβο

«κλοπή του αιώνα» στην Εθνική Πινακοθήκη, στις 9 Ιανουαρίου του 2012. Το ξημέρωμα εκείνης της ημέρας, ο δράστης κατάφερε να εισβάλει στο εσωτερικό του μουσείου και να αφαιρέσει τρία έργα ανεκτίμητης αξίας, το «Γυναικείο κεφάλι» του Πάμπλο Πικάσο, το έργο «Ανεμόμυλος Στάμερ» του Πιέτ Μοντριάν και το σχέδιο των αρχών του 17ου αιώνα με τίτλο «Ο άγιος Diego de Alcala σε έκσταση με την Αγία Τριάδα και σύμβολα του πάθους» του Ιταλού ζωγράφου Γκουλιέλμο Κάτσια, γνωστού ως Μονκάλβο.

Εννέα χρόνια αργότερα, η Αστυνομία συνέλαβε τον 50χρονο ελαιοχρωματιστή Γ. Σ. Ο άνδρας ομολόγησε τη διάρρηξη και την κλοπή των έργων τέχνης και υπέδειξε στους αστυνομικούς δασική έκταση στο Πόρτο Ράφτη, όπου εντοπίστηκε, κρυμμένη μέσα σε θάμνο, μαύρη σακούλα απορριμμάτων, εντός της οποίας βρίσκονταν οι δύο πίνακες του Πικάσο και του Μοντριάν. Ως προς το έργο του Μονκάλβο, ο 50χρονος ισχυρίστηκε ότι κατά τη διαφυγή του τραυματίστηκε στο χέρι και σκούπισε το αίμα με το σχέδιο, με αποτέλεσμα να το καταστρέψει, αλλά και να μην βρεθεί ποτέ.

Αδίκημα της απιστίας

Δεκατέσσερα χρόνια μετά την «κλοπή του αιώνα», ο δικηγόρος και συλλέκτης έργων Στέλιος Γκαρίπης, κατέθεσε μήνυση για το αδίκημα της απιστίας κατά της προέδρου και του νομικού συμβούλου της Εθνικής Πινακοθήκης. Στη μήνυση που αποκαλύπτει η Realnews, ο Σ. Γκαρίπης τους κατηγορεί ότι δεν μερίμνησαν ως όφειλαν εκ της θέσεώς τους να ασκήσουν κάθε πρόσφορο ένδικο βοήθημα για την προάσπιση των περιουσιακών συμφερόντων της Εθνικής Πινακοθήκης, δηλαδή αστική αγωγή κατά του δράστη, με αποτέλεσμα να παραγραφεί η αξίωση αποκατάστασης της ζημίας που υπήρξε από την ολοσχερή καταστροφή του έργου του Μονκάλβο.

«Ειδικότερα, ενώ όφειλαν να κινηθούν άμεσα και να καταθέσουν αγωγή αποζημίωσης λόγω αδικοπραξίας ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων προκειμένου να διεκδικήσουν δικαστικά την αξία του απολεσθέντος έργου του Μονκάλβο, παρέλειψαν παράνομα να το πράξουν… Η συμπεριφορά αυτή των νόμιμων εκπροσώπων της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλέξανδρου Σσούτσου, πληροί πλήρως τόσο την αντικειμενική όσο και την υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος της απιστίας κατά το άρθρο 390 Π.Κ.», σημειώνεται στη μήνυση.

Δημοπρασία στη Φλωρεντία

Τον Οκτώβριο του 2019 σε οίκο δημοπρασιών στη Φλωρεντία εντοπίστηκε ένα σχέδιο παρόμοιο με αυτό του Μονκάλβο που φέρεται να καταστράφηκε το 2012. Το έργο εντοπίστηκε αρχικά από μια Ιταλίδα ιστορικό τέχνης, η οποία ενημέρωσε πρώην επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης. Ομως, σύμφωνα με πληροφορίες, ουδέποτε ταξίδεψε εκπρόσωπος του υπουργείου Πολιτισμού στη Φλωρεντία για να εκτιμήσει αν το σχέδιο ήταν αυθεντικό. Αυτός που το αξιολόγησε ήταν τελικά ένας Ιταλός πραγματογνώμονας, ο οποίος έκρινε ότι επρόκειτο για αντίγραφο και όχι για το γνήσιο έργο του Μονκάλβο. Πηγές αναφέρουν με προβληματισμό ότι ο συγκεκριμένος εκτιμητής στη συνέχεια αγόρασε το έργο για μερικές εκατοντάδες ευρώ.

Η νομική άποψη

Για «εσωτερικούς εχθρούς» στην Εθνική Πινακοθήκη κάνει λόγο ο Σ. Γκαρίπης. Συγκρίνει μάλιστα την αδρανή συμπεριφορά που επέδειξε, όσον αφορά την καταστροφή του πίνακα του Μονκάλβο, με την αγωγή που έσπευσε να καταθέσει κατά του βουλευτή Νίκου Παπαδόπουλου, ο οποίος τον Μάρτιο του 2025 έσπασε κορνίζες μιας «βλάσφημης έκθεσης», όπως τη χαρακτήρισε ο πολιτικός.

«Εως και σήμερα, η Εθνική Πινακοθήκη, παρά την παρέλευση πέντε ετών, δεν άσκησε αγωγή αποζημίωσης κατά του δράστη. Η συμπεριφορά αυτή δεν είναι μόνο παράνομη, αλλά και ιδιαίτερα ύποπτη, αν αναλογιστούμε ότι πέρυσι ανακοίνωνε πως θα ασκήσει αγωγή αποζημίωσης 500.000 ευρώ κατά του βουλευτή Νικολάου Παπαδόπουλου που είχε σπάσει τις κορνίζες από έργα που εκτίθεντο στην Εθνική Πινακοθήκη, χωρίς καν να ανήκουν στη συλλογή της, στην περιουσία της. Για τον λόγο αυτό υπέβαλα την υπ’ αριθ. Ε26-4312 κατεπείγουσα μήνυση για απιστία κατά των “εσωτερικών εχθρών” της Εθνικής Πινακοθήκης», δηλώνει στην «R» ο γνωστός δικηγόρος.