Πύρινος όλεθρος: Η «ακτινογραφία» της φωτιάς στη Βοιωτία

Bαρύ είναι το τίμημα των πρόσφατων, καταστροφικών πυρκαγιών που μετέτρεψαν σε στάχτη περισσότερα από 306.240 στρέμματα σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια από τις αρχές του 2026, ενώ εκατοντάδες σπίτια και εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα αγροτικών καλλιεργειών παραδόθηκαν στις φλόγες. Καθώς οι καπνοί πάνω από τα μέτωπα υποχωρούν, η χώρα έρχεται αντιμέτωπη με μια σκληρή πραγματικότητα.

Με τις έρευνες των Αρχών να συνεχίζονται για τα αίτια εκδήλωσης των φονικών πυρκαγιών, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στην επόμενη ημέρα, δηλαδή στην άμεση χαρτογράφηση των πληγών και στην ενεργοποίηση των κυβερνητικών μέτρων στήριξης για την ανακούφιση των πυρόπληκτων.

Η «ακτινογραφία» της φετινής καταστροφής, όπως αυτή προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφόρησης για τις δασικές πυρκαγιές (EFFIS), δείχνει ότι το κύριο βάρος του πύρινου εφιάλτη δέχθηκαν η Βοιωτία, η δυτική Αττική και η Κρήτη.

Η Βοιωτία βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς από εκεί ξεκίνησε το καταστροφικό μέτωπο που έλαβε διαστάσεις megafire. Σύμφωνα με τα επίσημα δορυφορικά δεδομένα του Sentinel-2, που επεξεργάστηκε το Meteo. gr, η πυρκαγιά που σάρωσε τη Βοιωτία, πλήττοντας περιοχές όπως η Ξηρονομή, το Καλαμάκι και ο Αγιος Βασίλειος, κατέκαυσε περισσότερα από 30.900 στρέμματα. Η εστία αυτή, η οποία σύμφωνα με τις Αρχές φαίνεται να προκλήθηκε από σπινθήρες σε δίκτυο μεταφοράς ρεύματος ανεμογεννητριών, κινήθηκε ανεξέλεγκτα εξαιτίας των θυελλωδών ανέμων, πέρασε τον Κιθαιρώνα και ενώθηκε με το μέτωπο της δυτικής Αττικής.

Η φωτιά στο Πόρτο Γερμενό και στην Ψάθα κατέκαυσε περίπου 80.800 στρέμματα. Συνολικά, το ενιαίο μέτωπο Βοιωτίας και Αττικής ξεπέρασε τα 111.000 καμένα στρέμματα μέσα σε λίγα 24ωρα. Το πλήγμα αυτό αποκτά ιστορικές διαστάσεις, καθώς οι καμένες εκτάσεις στη δυτική Αττική τα τελευταία εννέα χρόνια αγγίζουν πλέον τα 480.000 στρέμματα.

Την ίδια ώρα, η Κρήτη πλήρωσε βαρύ φόρο. Στο Ρέθυμνο, οι θυελλώδεις άνεμοι οδήγησαν σε μια γιγαντιαία πυρκαγιά που κατέκαυσε 45.000 στρέμματα, ενώ κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων κατάσβεσης χάθηκαν ανθρώπινες ζωές, βυθίζοντας τη χώρα στο πένθος.

Τα αίτια

Η ταχύτητα με την οποία εξαπλώθηκαν τα πύρινα μέτωπα τις τελευταίες ημέρες δεν οφείλεται μόνο στις ακραίες καιρικές συνθήκες, αλλά και σε έναν συνδυασμό εγκληματικής αμέλειας, τεχνικών βλαβών και κατασκευαστικών αστοχιών. Η πιο σημαντική εξέλιξη αφορά τη γιγαντιαία πυρκαγιά που ξεκίνησε από τον Αγιο Βασίλειο Βοιωτίας και επεκτάθηκε στη δυτική Αττική.

Η έκθεση αυτοψίας της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) για την πυρκαγιά στη θέση Μαύρο Σπιθάρι, η οποία στοίχισε τη ζωή σε δύο μέλη πληρώματος ελικοπτέρου, κατέγραψε σοβαρές ελλείψεις, κατασκευαστικές αστοχίες και σημαντικές κακοτεχνίες στο αιολικό πάρκο. Σύμφωνα με τα ευρήματα των πραγματογνωμόνων, τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στο δίκτυο φέρονται να συνδέονται με τη δημιουργία σπινθήρων που προκάλεσαν την έναρξη της φωτιάς, ενώ το κλιμάκιο της ΔΑΕΕ έφτασε στο σημείο περίπου 8,5 ώρες μετά την εκδήλωσή της, προκειμένου να πραγματοποιήσει την αυτοψία.

Σε απόσταση περίπου ενός χιλιομέτρου από το σημείο εκδήλωσης της φωτιάς βρίσκονται οι ανεμογεννήτριες στην κορυφογραμμή, καθώς και το υπέργειο και υπόγειο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας του αιολικού σταθμού. Παράλληλα, στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν διάσπαρτες κατοικίες στους οικισμούς Αγίου Βασιλείου και Καλαμακίου, περίπου δύο χιλιόμετρα από το σημείο όπου ξεκίνησε η πυρκαγιά.

Στην έκθεση περιλαμβάνονται αεροφωτογραφία του σημείου εκδήλωσης της πυρκαγιάς και φωτογραφία που κατέγραψε διερχόμενος πεζός στα πρώτα λεπτά μετά την έναρξή της. Με βάση τα ευρήματα της αυτοψίας, οι ερευνητές προσδιόρισαν με ακρίβεια το αρχικό σημείο εκδήλωσης της φωτιάς.

Οπως επισημαίνεται, κατά την έρευνα δεν εντοπίστηκαν υπολείμματα εμπρηστικών μηχανισμών, στοιχεία ανθρώπινης παρουσίας, ενδείξεις θερμών εργασιών, υλικά που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αυτανάφλεξη, υπολείμματα καπνίσματος ή ίχνη που να παραπέμπουν σε πιθανό τουφεκισμό του εναέριου δικτύου ηλεκτροδότησης.

Η έρευνα κατέδειξε επίσης ότι από την περιοχή διέρχεται ιδιωτικό δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας μέσης τάσης. Σύμφωνα με την έκθεση, το δίκτυο είναι σε ένα τμήμα του υπόγειο και στη συνέχεια μετατρέπεται σε εναέρια γραμμή μέσω ξύλινων στύλων, πριν καταλήξει στις εγκαταστάσεις του αιολικού πάρκου.

Καθοριστικής σημασίας θεωρείται το εύρημα στο σημείο έναρξης της πυρκαγιάς, όπου εντοπίστηκε πεσμένος ξύλινος στύλος διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ πεσμένοι στο έδαφος βρέθηκαν και οι αγωγοί μαζί με τα καλώδια του δικτύου, εντός της καμένης έκτασης. Η έκθεση σημειώνει ότι το αρχικό σημείο εκδήλωσης της πυρκαγιάς εντοπίζεται σε άμεση γειτνίαση με το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας μέσης τάσης που καταλήγει στις εγκαταστάσεις του αιολικού πάρκου.

Αλλοιώσεις στα καλώδια

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στα ευρήματα που αφορούν τα καλώδια του δικτύου. Στα τμήματα που είχαν πέσει στο έδαφος καταγράφηκαν τοπικές παραμορφώσεις και θερμικές αλλοιώσεις στους μεταλλικούς κλώνους των αγωγών.

Σύμφωνα με τα στελέχη της ΔΑΕΕ, οι αλλοιώσεις αυτές δεν προκλήθηκαν από την πυρκαγιά, αλλά προϋπήρχαν της εκδήλωσής της. Με βάση την αυτοψία και την τεχνική έκθεση της Πυροσβεστικής, τα δύο καλώδια βρίσκονταν σε παράλληλη διάταξη και, εξαιτίας των πολύ ισχυρών ανέμων, ταλαντώθηκαν και ήρθαν σε επαφή μεταξύ τους, προκαλώντας το βραχυκύκλωμα.

Υπενθυμίζεται ότι την ημέρα της πυρκαγιάς στην περιοχή επικρατούσαν άνεμοι έντασης έως 7 μποφόρ, ενώ οι ριπές έφταναν τα 11 έως και 12 μποφόρ, συνθήκες που, σύμφωνα με την έκθεση, ευνοούσαν την ταχεία εξάπλωση της φωτιάς.

Συλλήψεις

Οι δικαστικές εξελίξεις γύρω από την καταστροφική φωτιά στη Βοιωτία είναι καταιγιστικές. Παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις των Αρχών για τον αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών και τις αυστηρές εκκλήσεις για τήρηση των μέτρων πυροπροστασίας, τα περιστατικά εμπρησμών, κυρίως από αμέλεια, εξακολουθούν να προκαλούν έντονη ανησυχία. Συνολικά 33 συλλήψεις πραγματοποίησαν οι αρμόδιες Αρχές στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας για υποθέσεις πυρκαγιών το διάστημα από τις 29 Ιουλίου έως και τις 2 Αυγούστου 2026, ενώ επιβλήθηκαν 22 διοικητικά πρόστιμα, συνολικού ύψους 70.138,48 ευρώ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Πυροσβεστικής, οι 30 από τις 33 συλλήψεις (90,91%) αφορούν εμπρησμό από αμέλεια, ενώ οι υπόλοιπες τρεις (9,09%) σχετίζονται με εμπρησμό από πρόθεση.

Στην προσωρινή αναστολή λειτουργίας ολόκληρου του αιολικού πάρκου στη Βοιωτία, από το δίκτυο του οποίου ξεκίνησε η πυρκαγιά που πήρε τεράστιες διαστάσεις και επεκτάθηκε στη δυτική Αττική, προχώρησαν οι Αρχές μετά τις εξελίξεις στην υπόθεση και την προφυλάκιση των υπευθύνων, έπειτα και από αίτημα της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, προκειμένου να γίνει συνολικός έλεγχος των υποδομών. Συγκεκριμένα, προσωρινά κρατούμενοι κρίθηκαν ο δήμαρχος Στυλίδας, ένας εργολάβος και ο ιδιοκτήτης εταιρείας, μετά τις απολογίες τους ενώπιον της ανακρίτριας Θηβών.

Οσον αφορά την πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στις 28 Ιουλίου 2026 στην Πάρο στον Χώρο Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων και επεκτάθηκε σε παρακείμενη έκταση με χαμηλή βλάστηση, το ΑΚΑΕΕ Κυκλάδων προχώρησε, κατόπιν εντολής της ΔΑΕΕ, στη διερεύνηση των αιτίων και των συνθηκών εκδήλωσής της. Στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας συνελήφθησαν ο δήμαρχος Πάρου, ο αντιδήμαρχος καθαριότητας, ο εργολάβος του φορέα διαχείρισης απορριμμάτων και ένας υπάλληλος του δήμου, οδηγός απορριμματοφόρου.

Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, από την 1η Ιανουαρίου έως και τις 5 Αυγούστου 2026, οι αρμόδιες Αρχές έχουν επιβάλει συνολικά 670 διοικητικά πρόστιμα, συνολικού ύψους 1.022.593,87 ευρώ, ενώ στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας έχουν πραγματοποιηθεί 267 συλλήψεις. Από αυτές, οι 238 (89,14%) αφορούν εμπρησμό από αμέλεια και οι 29 (10,86%) εμπρησμό από πρόθεση.

Αποζημιώσεις-«εξπρές»

Απέναντι στο μέγεθος της καταστροφής, η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει με ταχύτητα, επιδιώκοντας να παρακάμψει τις γνωστές γραφειοκρατικές αγκυλώσεις του παρελθόντος. Κατά τη διάρκεια έκτακτης διυπουργικής σύσκεψης υπό τον πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου «κλείδωσε» το τελικό πακέτο μέτρων της κρατικής αρωγής, το οποίο τίθεται άμεσα σε εφαρμογή.

Οι βασικοί άξονες του σχεδίου στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις περιλαμβάνουν:

• Στεγαστική συνδρομή στο 100%. Για τα κτίρια που έχουν υποστεί σοβαρές δομικές ζημιές ή έχουν κριθεί ολοσχερώς κατεστραμμένα («κόκκινα»), το κράτος καλύπτει το 100% του κόστους επισκευής ή ανακατασκευής. Η συνδρομή αποτελείται κατά 80% από δωρεάν κρατική αρωγή και κατά 20% από άτοκο δάνειο.
• Αποζημίωση οικοσκευής. Για την κάλυψη των πρώτων βασικών βιοτικών αναγκών και την αντικατάσταση των κατεστραμμένων συσκευών προβλέπεται έκτακτη οικονομική ενίσχυση που φτάνει έως τα 6.000 ευρώ ανά πληγέν νοικοκυριό για την κύρια κατοικία. Για τις δευτερεύουσες ή εξοχικές κατοικίες, το ποσό αυτό διαμορφώνεται έως τα 3.000 ευρώ.
• Προστασία επιχειρήσεων. Οι πληγείσες επιχειρήσεις θα λάβουν επιχορήγηση που καλύπτει το 70% της εκτιμηθείσας ζημιάς για τον μηχανολογικό εξοπλισμό, τις πρώτες ύλες και τα εμπορεύματά τους. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα αναστολής των συμβάσεων εργασίας των εργαζομένων τους με καταβολή έκτακτου επιδόματος από τον Προϋπολογισμό.
• «Πάγωμα» οφειλών και δανείων. Σε συνεργασία με την Ενωση Ελληνικών Τραπεζών, αποφασίστηκαν το «πάγωμα» των δόσεων των δανείων για έξι μήνες για όλους τους εγγεγραμμένους πληγέντες και η αναστολή φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων.

Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται μέσω της ενιαίας πλατφόρμας arogi.gov.gr, ενώ τα κλιμάκια της Γενικής Διεύθυνσης Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών (ΔΑΕΦΚ) έχουν ήδη ξεκινήσει τις αυτοψίες στο πεδίο για την ταχύτατη έκδοση των σχετικών πορισμάτων.

Αγροτικές αποζημιώσεις

Εκτός από τα κτίρια, η πυρκαγιά κατάφερε συντριπτικό πλήγμα στην τοπική οικονομία και στον πρωτογενή τομέα. Εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα αγροτικών καλλιεργειών, κυρίως ελαιώνες, καθώς και κτηνοτροφικές ή μελισσοκομικές μονάδες έγιναν στάχτη. Για τους παραγωγούς, η απώλεια του φυτικού και ζωικού κεφαλαίου ισοδυναμεί με οικονομικό αφανισμό.

Στο πλαίσιο αυτό, δόθηκαν σαφείς οδηγίες στον ΕΛΓΑ για την άμεση έναρξη της καταγραφής των ζημιών, ώστε οι αγροτικές αποζημιώσεις να καταβληθούν με τη μορφή προκαταβολών εντός του φθινοπώρου. Ωστόσο, η επόμενη ημέρα στον πρωτογενή τομέα απαιτεί κάτι περισσότερο από μια απλή οικονομική ένεση. Απαιτεί άμεσα αντιδιαβρωτικά έργα στα καμένα πρανή, προκειμένου να συγκρατηθεί το εναπομείναν έδαφος και να αποφευχθούν καταστροφικές πλημμύρες με τις πρώτες φθινοπωρινές βροχοπτώσεις.

Συντρίμμια

Φωτογραφίες από τα συντρίμμια των δύο ελικοπτέρων που συγκρούστηκαν στον αέρα το μεσημέρι της περασμένης Κυριακής, κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, την ώρα που επιχειρούσαν πυρόσβεση στην Ψάθα, δημοσιεύει η «R». Οι εικόνες καταγράφουν το μέγεθος της καταστροφής, καθώς οι άτρακτοι και των δύο ελικοπτέρων έχουν διαλυθεί ολοκληρωτικά από την πρόσκρουση.

Από την πρώτη στιγμή μετά το δυστύχημα, η πρόσβαση στην περιοχή απαγορεύτηκε για όλους, με εξαίρεση τους πραγματογνώμονες και τα κλιμάκια των ερευνητικών Αρχών που διεξάγουν τις έρευνες στο σημείο. Παράλληλα, ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις έχουν αποκλείσει τον δρόμο σε μικρή απόσταση από το σημείο όπου κατέπεσαν τα δύο ελικόπτερα τύπου Bell, προκειμένου να διασφαλιστούν η απρόσκοπτη διεξαγωγή της έρευνας και η προστασία του χώρου. Την ίδια στιγμή, με εντατικούς ρυθμούς συνεχίζονται οι έρευνες για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συγκρούστηκαν τα δύο ελικόπτερα στην περιοχή της Ψάθας, με κλιμάκιο της ΔΑΕΕ να πραγματοποιεί αυτοψία στο σημείο του δυστυχήματος, στο πλαίσιο διερεύνησης της υπόθεσης.