Κ. Κόλλιας: Η επόμενη ημέρα της οικονομίας κρίνεται τώρα

δάνεια στήριξαν επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις και την ίδια την ανάπτυξη. Επενδύσεις που έθεσαν την ελληνική οικονομία σε μια βιώσιμη τροχιά ανάπτυξης, από τις μεγαλύτερες όλα αυτά τα χρόνια σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και μάλιστα σε μια μακρά χρονική περίοδο όπου η ελληνική οικονομία δοκιμάστηκε από την ενεργειακή κρίση, που προήλθε λόγω της εμπόλεμης κατάστασης στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, αλλά και την υγειονομική κρίση. Ομως αυτός ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης κλείνει. Και το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον πώς θα απορροφήσουμε πόρους, αλλά πώς θα πορευτούμε χωρίς αυτούς.

Η απάντηση περνά, πρώτα απ’ όλα, από ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Η ελληνική οικονομία δεν μπορεί να συνεχίσει να στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην κατανάλωση, στον τουρισμό και στην οικοδομή. Χρειάζεται στροφή στην παραγωγή διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας: στη μεταποίηση, στην αγροδιατροφή με επώνυμα προϊόντα, στην ενέργεια, στην τεχνολογία, στη γαλάζια οικονομία.

Χρειάζεται μεγέθυνση των επιχειρήσεων, καθώς ο κατακερματισμός σε πολύ μικρές μονάδες κρατά χαμηλά την παραγωγικότητα, τους μισθούς και την εξωστρέφεια. Και χρειάζεται επιτέλους ουσιαστική σύνδεση της έρευνας και των πανεπιστημίων με την παραγωγή, ώστε η γνώση που παράγεται στη χώρα να μη μεταναστεύει μαζί με τους νέους επιστήμονες.

Το δεύτερο μεγάλο ζητούμενο είναι η θωράκιση απέναντι στις συνεχείς αναταράξεις. Ζούμε σε έναν κόσμο διαδοχικών κρίσεων: πανδημία, ενεργειακό σοκ, πληθωρισμός, γεωπολιτικές εντάσεις, εμπορικοί πόλεμοι, κλιματικά ακραία φαινόμενα, τεχνολογικές ανατροπές από την τεχνητή νοημοσύνη. Καμία από αυτές δεν θα είναι η τελευταία.

Η ανθεκτικότητα επομένως δεν είναι πολυτέλεια – είναι προϋπόθεση επιβίωσης. Σημαίνει δημοσιονομικά αποθέματα ασφαλείας, ώστε το κράτος να μπορεί να παρεμβαίνει χωρίς να εκτροχιάζεται. Σημαίνει ενεργειακή αυτονομία, με αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών και των διασυνδέσεων. Σημαίνει διαφοροποιημένες αγορές και εφοδιαστικές αλυσίδες.

Σημαίνει, τέλος, επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, με διαρκή αναβάθμιση δεξιοτήτων, γιατί η καλύτερη ασπίδα σε κάθε αναστάτωση είναι ένα προσαρμοστικό εργατικό δυναμικό.

Τίποτα από τα παραπάνω δεν θα συμβεί αυτόματα.

Απαιτούνται εθνική στρατηγική με ορίζοντα δεκαετίας, συνέπεια στις μεταρρυθμίσεις και συνεννόηση πέρα από κομματικές γραμμές. Η χώρα απέδειξε στην κρίση ότι μπορεί να τα καταφέρει όταν υπάρχει σχέδιο. Τώρα καλείται να αποδείξει κάτι δυσκολότερο: ότι μπορεί να αναπτύσσεται με τις δικές της δυνάμεις. Το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος θα συμβάλει και σε αυτή την προσπάθεια με τεκμηριωμένες προτάσεις και θεσμικό λόγο.

Γιατί η επόμενη ημέρα της οικονομίας κρίνεται τώρα.