«Κόκκινα» δάνεια: «Φρένο» στις αυθαίρετες πρακτικές

την προστασία των οφειλετών, αναμένεται εντός Οκτωβρίου να τεθεί σε ισχύ το νέο πλαίσιο για τη λειτουργία των servicers, δηλαδή των εταιρειών που διαχειρίζονται απαιτήσεις από δάνεια και πιστώσεις. Μεταξύ άλλων, αναμένεται να μπει «φρένο» σε αυθαίρετες πρακτικές που είχαν παρατηρηθεί στο παρελθόν. Παράλληλα, με το νέο πλαίσιο δίνεται η δυνατότητα να ρυθμιστούν οφειλές με ευνοϊκότερους όρους, ενώ πλέον το αρχικό κεφάλαιο δεν θα μπορεί να αυξάνεται επ’ αόριστον.

Τα μέτρα θα ενισχύουν την προστασία των οφειλετών, αλλά και θα αυστηροποιούν τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Ειδικότερα τα μέτρα είναι τα εξής:

1. Τέλος στις διαπραγματεύσεις χωρίς προθεσμίες.

Στις περιπτώσεις διμερών διαπραγματεύσεων οι οφειλέτες πρέπει να λαμβάνουν απάντηση μέσα σε τρεις μήνες και να ολοκληρώνουν τη ρύθμιση μέσα σε έξι μήνες. Προς αυτή την κατεύθυνση θεσπίζεται νέα, αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, η οποία αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας. Για πρώτη φορά η διαδικασία αποκτά συγκεκριμένα στάδια και δεσμευτικές προθεσμίες. Ο οφειλέτης υποβάλλει την αίτηση και τον πλήρη φάκελό του και ο δανειστής υποχρεώνεται εντός τριών μηνών είτε να καταθέσει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης είτε να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα γιατί την απορρίπτει. Ο οφειλέτης έχει έναν μήνα για να απαντήσει και ολόκληρη η διαδικασία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο σε έξι μήνες.

2. Τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, καθίσταται υποχρεωτική η υποβολή μιας πραγματικής πρότασης ρύθμισης.

Πλέον δεν αρκεί μια τυπική πρόταση. Θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με βάση την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, το εισόδημα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Η πρόταση θα περιλαμβάνει συγκεκριμένα τυποποιημένα στοιχεία, ώστε ο πολίτης να γνωρίζει με σαφήνεια τι του προτείνεται, με ποια δεδομένα και γιατί.

3. Τεκμηριωμένες προτάσεις, εναλλακτικές λύσεις, αιτιολογία όταν η απάντηση είναι αρνητική.

Αλλάζει συνολικά ο τρόπος με τον οποίο διεξάγεται η διμερής διαπραγμάτευση. Κάθε πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να είναι έγγραφη, κατάλληλη, βιώσιμη και πλήρως τεκμηριωμένη, με σαφή αναφορά στα εισοδήματα και στη συνολική περιουσία του οφειλέτη. Εάν το αίτημα για ρύθμιση απορρίπτεται, ο πιστωτής δεν θα μπορεί να περιορίζεται σε μία αναιτιολόγητη άρνηση. Θα υποχρεώνεται να αιτιολογεί εγγράφως την απόφασή του.

4. Πλαφόν 15% στην προκαταβολή. Τέλος στις απαιτήσεις για 30%, 40% ή ακόμη και 50%.

Για πρώτη φορά ορίζεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει πιστωτής για να προχωρήσει σε απευθείας διμερή ρύθμιση. Μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σε αρκετές περιπτώσεις οι απαιτήσεις ξεπερνούσαν το 30%, φθάνοντας ακόμη και στο 50% της οφειλής. Οπως ήδη υπάρχει πλαφόν 10% στον εξωδικαστικό μηχανισμό, θεσπίζεται πλέον πλαφόν 15% και στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις.

5. Ισχυρή προστασία του συνεπούς οφειλέτη. Βαριές συνέπειες για όποιον παραβιάζει τη ρύθμιση.

Οσο ο οφειλέτης είναι συνεπής σε ενεργή ρύθμιση, δεν μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με καταγγελία της ρύθμισης, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού. Η ίδια προστασία ισχύει όταν μια δόση δεν καταβλήθηκε επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν χορήγησε εγκαίρως τα αναγκαία στοιχεία για την πληρωμή της. Για πρώτη φορά η παραβίαση αυτών των κανόνων έχει άμεσο και σημαντικό κόστος. Η παράνομη πράξη είναι αυτοδικαίως άκυρη. Επιπλέον, και μεταξύ άλλων:

• Πιστώνεται υπέρ του οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις.
• Η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς καμία πρόσθετη επιβάρυνση.
• Επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ στον πιστωτή.

6. Ο οφειλέτης θα ξέρει ακριβώς τι χρωστά, διαφορετικά θα «παγώνουν» οι τόκοι.

Κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα κάθε οφειλέτη να λαμβάνει δωρεάν, πλήρη και αναλυτική εικόνα της οφειλής του. Τα στοιχεία θα πρέπει να παρέχονται μέσα σε 45 ημέρες, εφόσον δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης. Εάν ο πιστωτής δεν δώσει εγκαίρως τα στοιχεία, αναστέλλεται η επιβολή τόκων.

7. «Φρένο» στη χωρίς όριο διόγκωση χρεών.

Για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, τίθεται σαφές ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή. Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης είναι υποχρεωμένες να αναπροσαρμόσουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους. Ενα χρέος δεν μπορεί να διογκώνεται επ’ αόριστον. Νομικοί αναφέρουν ότι το ανώτατο ποσό που μπορεί να πληρώνουν οι οφειλέτες δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να είναι μεγαλύτερο από τριπλάσιο του κεφαλαίου. Το τελευταίο θα ξεκαθαριστεί όταν θα τεθεί σε εφαρμογή το νέο πλαίσιο.

8. Διευρύνεται η προστασία για οικογένειες παιδιών με αναπηρία.

Επεκτείνονται τα δικαιώματα που ισχύουν για τα άτομα με αναπηρία και στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω.

Αυστηρότερο πλαίσιο

Παράλληλα, θεσπίζονται άλλες οκτώ παρεμβάσεις για αυστηρότερη εποπτεία, διαφάνεια και λογοδοσία των servicers. Η βασική αλλαγή είναι ότι οι servicers θα υποχρεώνονται πλέον να δίνουν περισσότερα στοιχεία για το πώς λειτουργούν, τι διαχειρίζονται και ποια αποτελέσματα έχουν, ενώ ενισχύονται ταυτόχρονα οι έλεγχοι και οι κυρώσεις.