Με τις συζητήσεις να έχουν υπερβεί το προγραμματισμένο ωράριο και τη βραδινή συνέντευξη Τύπου να ακυρώνεται, οι Ευρωπαίοι ηγέτες πέρασαν στο δείπνο εργασίας για τη διεύρυνση και τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις της
Η εξέλιξη επισφράγισε μια δύσκολη πρώτη ημέρα στις Βρυξέλλες, με τις τιμές της ενέργειας και τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό να αναδεικνύουν τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των κρατών-μελών. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η συζήτηση για την ενέργεια εξελίχθηκε σε τρίωρη αντιπαράθεση γύρω από το ETS2, το νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών που καλύπτει τα καύσιμα στις οδικές μεταφορές και στα κτίρια.
Ιταλία και Πολωνία, με τη στήριξη και άλλων χωρών, μεταξύ αυτών, σύμφωνα με το Politico, και της Ελλάδα ζήτησαν επανεξέταση του συστήματος και μετάθεση της εφαρμογής του τουλάχιστον έως το 2030. Απέναντί τους βρέθηκαν οι σκανδιναβικές χώρες και η Ολλανδία, με τη στήριξη Γαλλίας και Γερμανίας. Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης των ηγετών για την ενέργεια, η διαπραγμάτευση για τη σχετική διατύπωση των συμπερασμάτων συνεχιζόταν και ακόμη δεν φαίνεται πως οι διπλωματικές αντιπροσωπείες έχουν καταλήξει σε μια «χρυσή τομή». Η Κομισιόν και οι χώρες που ξεπερνούν τις δυσκολίες του χειμώνα με πυρηνική ενέργεια επιμένουν στη δημοσιονομική πειθαρχία, ενώ Ελλάδα και Ιταλία εμμένουν σθεναρά στην απόδοση λεκτικού που θα αφήνει περιθώριο για άμεση δράση προς την κατεύθυνση ουσιατική μείωσης των τιμών στα καύσιμα.
Εξίσου δύσκολη αποδείχθηκε η συζήτηση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034. Οι χώρες που επιδιώκουν βαθύτερες περικοπές και εκείνες που υπερασπίζονται τις δαπάνες Συνοχής και Γεωργίας παραμένουν σε μεγάλη απόσταση, δυσκολεύοντας την προσπάθεια του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να εξασφαλίσει αρχική συναίνεση τώρα για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μέχρι το τέλος του έτους. Στην ίδια γραμμή είναι και οι κ.κ. Μερτς και Μακρόν, ενώ πλέον όλες οι πληροφορίες συνηγορούν ότι μια εμβόλιμη σύνοδος κορυφής θα πραγματοποιηθεί, στις Βρυξέλλες, την τελευταία εβδομάδα του Νοεμβρίου, με βασικό θέμα το ΠΔΠ.
Στο δείπνο, η προσοχή μεταφέρεται στην προοπτική μιας μεγαλύτερης Ένωσης και στις αλλαγές που απαιτούνται για τη λειτουργία της. Το Μαυροβούνιο βρίσκεται στο επίκεντρο ως η πιο προχωρημένη υποψήφια χώρα, ενώ η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, προειδοποίησε πως οι διμερείς διαφορές δεν πρέπει να εκτροχιάσουν τη Διεύρυνση. Η συζήτηση περιλαμβάνει τις θεσμικές εγγυήσεις για τα νέα μέλη και τον τρόπο λήψης αποφάσεων σε μια διευρυμένη ΕΕ.
Η σύνοδος συνεχίζεται αύριο, Παρασκευή 16/10, με την Ουκρανία, την ασφάλεια και τη μετανάστευση μεταξύ των βασικών θεμάτων. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται ήδη στις Βρυξέλλες για διμερείς επαφές, πριν από την προγραμματισμένη συμμετοχή του στις εργασίες των ηγετών.